3 juni 2025 • 15 min leestijd juni 4, 2025 at 6:01 pm

Full Stack Conference (2025)

Op 3 juni 2025 bezocht ik de Full Stack Conference in Utrecht: een dag vol inspiratie, kennisdeling en technische diepgang. Deze blogpost is geschreven voor een technisch publiek, maar iedereen is welkom om het te lezen. De conferentie bracht developers van allerlei disciplines samen – van frontend tot backend, van DevOps tot AI. In dit verslag neem ik je mee langs de sessies: een praktische blik op AI zonder de hype en een boeiende introductie in de wereld van observability met OpenTelemetry.

Of je nu zelf ontwikkelaar bent, of gewoon benieuwd naar wat er speelt in de wereld van moderne softwareontwikkeling – ik hoop dat dit verslag je nieuwe inzichten of ideeën geeft.

Jessy The – AI zonder de hype: hoe je AI wél goed inzet

Na de lunch kwam frontend developer “Jessy The” het podium op, met zichtbaar enthousiasme. Niet iemand die zomaar met de AI-hype meevaart, maar juist iemand die probeert te begrijpen wat AI echt voor developers betekent. “AI is geen magie,” begon ze. “Het is gewoon een tool – en met grote kracht komt grote verantwoordelijkheid.” (Ja, Spider-Man werd nog even aangehaald.)

Jessy nam ons mee in haar eigen avontuur. Ze bouwde een app: een AI talk coachdie op basis van een LinkedIn-profiel advies geeft over passende sprekers of tech talks. Ze gebruikte Next.js voor de frontend en Flask (Python) voor de backend. De AI-functionaliteit? Die kwam van OpenAI en modellen van Hugging Face zoals Google’s FLAN-T5.

Maar voordat ze begon met bouwen, stelde ze zichzelf en ons voor een hele belangrijke vraag:

“Moet mijn app eigenlijk wel AI gebruiken?”

Niet elk project heeft baat bij AI. Soms is een simpele regels-engine effectiever, goedkoper én betrouwbaarder. Ze gaf voorbeelden van waar AI waarde toevoegt:

  • Bij complexe beslissingen waar geen vaste regels voor zijn
  • Wanneer je UX kunt verbeteren door slimme suggesties
  • Als er daadwerkelijk een probleem is dat AI kan oplossen

Daarna legde ze drie routes uit om AI toe te voegen aan je app:

  1. Een kant-en-klare API gebruiken (zoals ChatGPT)
  2. Een bestaand model finetunen
  3. Een compleet eigen model trainen vanaf nul

Die laatste optie is alleen voor de echte avonturiers: duur, tijdrovend en risicovol. “Ze vergeleek het met een stagiair op een middelbare school, dat kost veel tijd om die op te leiden.”

Het AI-trainingsproces

Jessy ging vervolgens de diepte in over fine-tuning. Ze zag het als een leerproces waarbij jij de leraar bent en de AI de leerling. “Je bouwt een soort curriculum. Je bepaalt wat belangrijk is, wat de juiste antwoorden zijn en je voert het de juiste voorbeelden.”

Ze besprak het trainingsproces in 8 stappen:

  • Begrijp het model
  • Definieer je taak
  • Verzamel of bouw een dataset
  • Bepaal het leerdoel
  • Kies je model (grotere modellen zijn krachtiger, maar langzamer)
  • Fine-tune met tools zoals Hugging Face en Google Colab
  • Meet je training- en validatieverlies
  • Test en evalueer

Ze waarschuwde voor gevaren zoals hallucinatie (AI verzint dingen), input/output mismatch en het fenomeen van catastrophic forgetting: als je een model té hard traint op nieuwe data, vergeet het ineens alles wat het eerder wist.

“Het is net als leren met flashcards. Eerst begrijp je het niet, dan oefen je en op een gegeven moment snap je het. Maar je moet ook blijven checken of je nog weet wat je eerder hebt geleerd.”

Tot slot sloot ze af met een warme oproep:

“Gebruik AI bewust. Niet omdat het hip is, maar omdat het echt iets toevoegt voor de gebruiker.”

Alexander Chatzizacharias & Riccardo Lippolis – Operational Excellence met OpenTelemetry

De volgende sessie begon met een bijna theatraal verhaal. Alexander en Riccardo, twee backend developers, vertelden hoe hun team ooit in de situatie zat dat niemand wist wat er in productie gebeurde. Als er iets kapot ging? Slack. Paniek. Debuggen met screenshots.

Hun reis naar Operational Excellence begon uit frustratie. Ze wilden af van het reactieve brandjesblussen en toe naar inzicht, rust en controle.

Wat ze misten was observability – het vermogen om te zien wat er gebeurt. Niet alleen als iets fout gaat, maar ook waarom en waar in je systeem. Ze legden uit dat observability meer is dan monitoring. Het is een combinatie van:

  • Logs – de details
  • Metrics – de getallen
  • Traces – de reis van een request

De OpenTelemetry-aanpak

Ze introduceerden OpenTelemetry (OTel) als dé manier om al deze data te verzamelen op een open, gestandaardiseerde manier. Geen vendor lock-in, geschikt voor elke techstack (Java, Go, Python, etc.) en met krachtige integraties zoals:

  • Grafana
  • ELK Stack
  • Jaeger

Ze demonstreerden dit met een kleine game die ze gebouwd hadden: een Flappy Bird clone. Elke klik van de speler werd getraceerd. Je kon in Grafana exact zien:

  • Hoe vaak iemand scoorde
  • Waar de fouten zaten
  • Wat er in de logs stond op dat moment

Traces lieten letterlijk zien welke microservice werd geraakt bij elk request – alsof je een soort detective bent in je eigen landschap.

“Outage? It’s a microservice murder mystery!”

Ze bespraken ook de rol van de OpenTelemetry Collector: een centrale plek die data verzamelt en doorstuurt naar visualisatietools. Belangrijk: je kunt zelf configureren welke data waarheen gaat, ideaal voor privacy en interne netwerken.

Waarom zou je dit doen?

“Omdat je landschap complexer wordt. De techstack wordt diverser. En je gebruikers verwachten stabiliteit.”

Met observability kun je:

  • Proactief fouten opsporen
  • Performance optimaliseren
  • Debuggen zonder giswerk
  • Jezelf en je team tijd besparen

Ze sloten af met een oproep:

“Operational Excellence is niet saai. Het is juist wat je nodig hebt om te groeien – en je gebruikers serieus te nemen.”

Bart Wullems – A Gentle Introduction into Property-Based Testing (Test Automation)

Bart Wullems, MVP bij Microsoft en lead architect bij de Vlaamse Landmaatschappij, gaf een toegankelijke introductie in property-based testing. Hij begon met een persoonlijk verhaal over een dure bug tijdens een project waarbij handmatig 400.000 brieven verstuurd werden via een complexe Windows-service. Na een fout gingen 10.000 brieven de deur uit met verkeerde informatie, wat leidde tot een schadepost van €43.000. Deze bug was te wijten aan het ontbreken van goede tests, wat hem ertoe bracht zijn testaanpak grondig te herzien.

Van example-based naar property-based testing

Bart legde het verschil uit tussen traditionele example-based testing (waarbij een paar voorbeeldwaarden getest worden) en property-based testing (waarbij eigenschappen van de functionaliteit worden getest met willekeurige data).

  • Example-based: test input zoals add(1, 2) = 3.
  • Property-based: test algemene eigenschappen, zoals commutativiteit: add(a, b) == add(b, a).

Wat is een “property”?

Een property is een regel of verwachting waaraan alle geldige input/output-combinaties moeten voldoen, zoals “de som van twee positieve getallen is altijd groter dan elk van de getallen afzonderlijk”.

Tools en voorbeelden

Bart demonstreerde tools zoals FsCheck, jqwik en Fast-check (JavaScript). Via generators worden automatisch invoerwaarden gegenereerd. Bij een fout wordt via shrinking het kleinste foutieve voorbeeld gezocht, wat debugging makkelijker maakt.

Praktische toepassingen

  • Wiskundige eigenschappen: associativiteit, commutativiteit en idempotentie
  • Business rules: domeinspecifieke eisen, zoals de uitkomst van een algoritme of sortering
  • Edge cases: nulls, lege lijsten en negatieve getallen

Conclusie

Property-based testing dwingt je om dieper na te denken over je vereisten. Het is geen vervanging van example-based tests, maar een waardevolle aanvulling die helpt om edge cases en algemene fouten eerder te ontdekken.

Jeroen Resoort – Running LLMs on Commodity Hardware: Private, Practical, and Powerful

Jeroen Resoort gaf een praktische en toegankelijke sessie over het draaien van Large Language Models (LLMs) op betaalbare en lokale hardware. De focus lag op privacy, controle en betaalbaarheid, met tools als Ollama en Open Web UI.

Waarom lokaal draaien?

  • Geen dataverlies: alles draait op je eigen machine
  • Geen logging of tracking
  • Geen maandelijkse kosten
  • Meer controle en aanpasbaarheid
  • Mogelijkheid om ongefilterde modellen te gebruiken

Gebruikstoepassingen

  • Tekstanalyse en parsing
  • Code review en assistentie (bijv. in IntelliJ via DevoxxGenie)
  • Afbeeldingengeneratie met tools zoals Stable Diffusion
  • Spraakherkenning via Whisper

Modellen en performance

Er zijn veel modellen beschikbaar, o.a.:

  • LLaMA 3.2
  • Gemma
  • Mistral en Mixtral (Mixture of Experts)
  • CodeLlama voor codeertaken

Afwegingen zijn onder meer de grootte van het model (parameters), het geheugengebruik, tokens per seconde en de context window size.

Technieken voor optimalisatie

  • Quantization: van 16-bit naar 8-bit om geheugen te besparen
  • Mixture of Experts: modellen zoals Mixtral gebruiken gespecialiseerde submodellen voor snellere inferentie
  • Preloading en keep-alive: om laadtijden te verminderen

Hardwareoverwegingen

  • Minimaal: laptop met voldoende RAM (32–64GB)
  • Optimale setup: Mac Studio, krachtige GPU of server
  • Clusters: meerdere goedkope servers via RPC, maar niet per se sneller

Tot slot

Het draaien van LLM’s lokaal is mogelijk én praktisch. Het vereist wel enige hardwarekennis en een balans tussen performance, geheugen en use-case. Tools als Ollama en Open Web UI maken het toegankelijker dan ooit.

Lightning Talks

Talk 1: Rasmus Renvall – Hidden Costs of “Ready-Made” Platforms

Rasmus Renvall deelde een herkenbaar patroon: de verleiding om kant-en-klare platformen zoals Dataiku te kopen – tools die “alles beloven”, maar in de praktijk toch onverwachte kosten en obstakels met zich meebrengen.

Rasmus kwam met voorbeeld uit het werk: het team demonstreerde een nieuwe AI-platformoplossing. De demo zag er indrukwekkend uit: realtime inzichten, automatisering en veelbelovende resultaten. Het leek zelfs de boilerplate-code te kunnen vervangen. Iedereen was enthousiast, de beslissing werd genomen: kopen die handel!

Het patroon

In plaats van een gedeelde basis, gingen teams in de cloud allemaal aan de slag met hun eigen datasets en hun eigen interpretaties. Verschillende versies van data circuleren, wat leidt tot mismatchende uitkomsten. Bucket A heeft iets anders dan Bucket B. Samenwerking voelt ineens als een last: het platform “helpt” wel, maar lost het kernprobleem – communicatie en afstemming – niet op.

Reality check

  • De lokale mappen zijn nu vervangen door cloud buckets, maar de fragmentatie blijft
  • De maandelijkse factuur? Equivalent aan één of twee fulltime engineers
  • Kennisdeling stokt. Silo’s ontstaan. De samenwerking die beloofd werd, is vooral afhankelijk van de mensen – en die zijn vaak te druk

Wat dan wel?

Rasmus’ oplossing is simpel, maar krachtig: breng mensen weer bij elkaar. Ga in gesprek, creëer gezamenlijke definities van data en processen en werk stapsgewijs aan échte samenwerking. Technologie is een hulpmiddel, geen magische oplossing.

Eerst de communicatie oplossen, dan pas de tooling. Fix the people, not just the platform.

Talk 2: Ramona Domen – We Need You: Accessibility on the Web

Ramona Domen hield een pleidooi voor digitale toegankelijkheid (a11y) en ze maakte meteen duidelijk: we hebben iedereen nodig.

Ze begon met een persoonlijk voorbeeld: de vroedvouwenschool in Heerlen waar haar kind was geboren, voor 100 jaar geleden was er bijvoorbeeld lift. Fysieke toegankelijkheid was er niet. Helaas geldt dat ook nog vaak voor het web.

Waarom is digitale toegankelijkheid belangrijk?

  • Kleurblindheid: 12% van de mannen
  • Neurodivergentie: ca. 50% van developers (ADHD, autisme etc.)
  • Leeftijd: iedereen wordt ouder, met visuele of motorische uitdagingen
  • Tijdelijke beperkingen: gebroken arm, huilende baby, vertraagde vlucht etc.

Toegankelijkheid helpt iedereen. Denk aan ondertitels, duidelijke focus-indicatoren, schaalbare lettertypes en alternatieve teksten voor afbeeldingen.

Wat kun jij doen?

  • Praat erover in je team
  • Maak het bespreekbaar bij planning en design
  • Gebruik de WCAG-checklist
  • Hou het simpel

Toegankelijkheid is niet ingewikkeld, maar vraagt wél bewustzijn. En dat begint bij jou.

Talk 3: Edo Poll – What is a System Anyway? A Little Play

Edo Poll sloot af met een luchtige, maar scherpe mini-performance over systeemdenken. Zijn vraag: “Wat ís een systeem eigenlijk?”

Aan de hand van een sketch over een NS-fiets-parkeerapp en de bijbehorende backends, liet hij zien hoe makkelijk het is om race conditions, edge cases en onbedoelde interacties over het hoofd te zien als je alleen naar je eigen deel kijkt.

De kernboodschap: een systeem is meer dan code – het is ook gedrag, communicatie en interactie tussen onderdelen.

Hij gebruikte humor om duidelijk te maken dat systemen niet altijd rationeel of logisch gedragen – net als mensen. Een oplossing die “perfect” lijkt, kan totaal verkeerd uitpakken in een andere context, of als gebruikers onverwacht gedrag vertonen.

Zijn conclusie: systeemdenken vereist dat je uitzoomt. Kijk naar het grotere geheel. Vraag niet alleen: “Werkt mijn stukje?”, maar ook: “Wat gebeurt er als alle stukjes samenwerken?”

Sander Hoogendoorn – Seven Habits of a Highly Successful Team

Sander Hoogendoorn sloot de dag af met een energieke en inspirerende keynote over teamwerk in softwareontwikkeling. De centrale boodschap: software development is een teamsport. En succesvolle teams? Die hebben gewoontes – zeven om precies te zijn.

De realiteit van vandaag

Veel teams kampen met technische schuld, complexe platformlandschappen en verstikkende afhankelijkheden. Wat is het echte probleem? Niet alleen de monolith, maar vooral: de organisatie en cultuur eromheen.

  • Refactoring wordt uitgesteld (“de afwas stapelt zich op”)
  • Veranderingen zijn onvermijdelijk – maar worden vaak niet omarmd
  • De echte bottleneck zit niet bij de developers, maar in de structuur en besluitvorming

De zeven gewoontes van succesvolle teams

Sander deelde de zeven gewoontes die teams helpen om succesvol te zijn.

1. Prioriteer pragmatisch

Je kunt je tijd maar één keer uitgeven. Dus besteed die gericht:

  • 70% innovatie
  • 20% renovatie
  • 10% bugs en onderhoud (“keep the lights on”)

Werk toe naar het gezamenlijke doel (“de stip op de horizon”). Gebruik een tech board om ideeën te toetsen: helpt dit ons écht vooruit? Is het klein genoeg? Is het urgent? Of moet het naar de “someday/maybe” backlog?

2. Continue vernieuwing in kleine stappen

De winkel moet open blijven terwijl je verbouwt. Denk klein. Experimenteer. Falen hoort erbij. Sander verwees o.a. naar de Cynefin framework: softwareontwikkeling is vaak complex of zelfs chaotisch – dus niet strak te plannen.

“Coddiwomple” – een woord voor doelgericht ronddwalen. Kleine stappen, feedback, aanpassingen.

3. Eigenaarschap op teamniveau

De kleinste eenheid van eigenaarschap is niet de developer, maar het team. En teams moeten autonomie hebben om keuzes te maken. Dáár ontstaat de magie.

Zelforganisatie is lastig, maar noodzakelijk. Je leert door te doen – en door te mogen falen.

4. Minder regels, meer vertrouwen

Inspiratie van Dee Hock (oprichter van Visa): hoe minder regels, hoe meer zelfregulatie. Sander gaf het voorbeeld van verkeersregels: minder verkeersborden → mensen gaan rustiger rijden, omdat ze elkaar aankijken. Vertrouwen en visuele communicatie in plaats van bureaucratie.

“Perfectie is niet wanneer er niets meer toe te voegen is, maar wanneer je niets meer kunt weglaten.” – Antoine de Saint-Exupéry

5. Microteams bouwen

Kleine en tijdelijke teams voor specifieke problemen:

  1. Pick a problem
  2. Form a team
  3. Discuss a solution
  4. Work
  5. Report as done
  6. Disband
  7. Repeat

Snellere doorlooptijd. Minder afhankelijkheden. Flexibel en wendbaar.

6. Continu leveren

Van waterval naar trunk-based development. Geen pull requests en geen wachttijden. Lever meerdere keren per dag. Automatisering is cruciaal. “Code met vertrouwen.”

Sander haalde o.a. Jez Humble aan (Continuous Delivery): releases moeten zo klein zijn dat je “de bus kunt missen” en het geen ramp is.

7. Purpose, mastery & autonomy

Wat motiveert mensen écht? Niet regels of controle, maar:

  • Purpose – zinvol werk doen
  • Mastery – ergens beter in worden
  • Autonomy – ruimte om te beslissen

Afsluiting

Sander sloot af met een dosis humor en levensfilosofie:

“Waarom zijn we eigenlijk nooit naar Italië gegaan?” vroeg zijn moeder aan hem

“Oude sleutels openen geen nieuwe deuren.”

Durf te veranderen. Blijf leren. En bovenal: heb plezier.

“If all else fails: rm -rf node_modules && npm install.”

Conclusie

De Full Stack Conference 2025 bood een mix van inspiratie, technische diepgang en praktijkgerichte sessies. Wat alle sprekers gemeen hadden, was hun nadruk op bewust kiezen: gebruik AI niet omdat het hip is, maar omdat het iets wezenlijks toevoegt. Observeer je systemen niet oppervlakkig, maar met inzicht en context. Test niet alleen met voorbeelden, maar vanuit eigenschappen en intentie. Draai LLMs niet per se in de cloud, maar misschien wel gewoon lokaal – als dat beter past bij je use case of waarden.

Of je nu frontend-, backend- of DevOps-engineer bent: deze dag herinnerde ons eraan dat moderne softwareontwikkeling niet alleen gaat over tools en stacks, maar over het maken van doordachte keuzes. Technologie inzetten waar het écht werkt en waar je als team en gebruiker beter van wordt.



Full Stack Conference (2025) ; Full Stack Conference 2025 ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux



Full Stack Conference (2025) ; Full Stack Conference 2025 ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux



Full Stack Conference (2025) ; Jessy The – AI zonder de hype: hoe je AI wél goed inzet ; Full Stack Conference 2025, Jessy The – AI zonder de hype, hoe je AI wél goed inzet, Europalaan 93, Conflux



Full Stack Conference (2025) ; Alexander Chatzizacharias & Riccardo Lippolis – Operational Excellence met OpenTelemetry ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux, Alexander Chatzizacharias & Riccardo Lippolis – Operational Ex



Full Stack Conference (2025) ; Bart Wullems - A Gentle Introduction into Property-Based Testing (Test Automation) ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux, Bart Wullems - A Gentle Introduction into Property-Based Testing



Full Stack Conference (2025) ; Running LLMs on Commodity Hardware: Private, Practical, and Powerful – Jeroen Resoort ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux, Running LLMs on Commodity Hardware, Private, Practical, and Powerful – Jeroen Resoort



Full Stack Conference (2025) ; Lightning Talks Talk 2: Ramona Domen - We Need You: Accessibility on the Web ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux, Lightning Talks Talk 2, Ramona Domen - We Need You, Accessibility on the Web



Full Stack Conference (2025) ; Sander Hoogendoorn - Seven Habits of a Highly Successful Team ; Full Stack Conference 2025, Europalaan 93, Conflux, Sander Hoogendoorn - Seven Habits of a Highly Successful Team

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: ,

Gecategoriseerd in:

3 juni 2025 • 2 min leestijd juni 3, 2025 at 8:36 am

De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025)

Midden in het Noord-Hollandse polderlandschap ligt De Rijp, een oud vissersdorp dat vandaag de dag nog altijd charme en karakter uitstraalt. Met z’n houten gevelhuizen, smalle straatjes en bruggetjes over het water is het een plek waar je de tijd even vergeet.

Gouden Eeuw op het platteland

De Rijp beleefde haar hoogtijdagen in de 17e eeuw, toen het een belangrijk centrum was voor walvisvaart en haringvisserij. Hoewel de zee inmiddels is verdwenen – drooggelegd door de Beemsterpolder – is het rijke verleden nog overal voelbaar. De historische kern is goed bewaard gebleven en staat vol monumentale panden, vaak versierd met gevelstenen die verwijzen naar oude ambachten of scheepvaart.
Een van de blikvangers is het prachtige raadhuis uit 1630, ontworpen door niemand minder dan Jan Leeghwater, de waterbouwkundige die ook betrokken was bij de drooglegging van de Beemster. Het gebouw is nog steeds in gebruik en ligt aan een charmant plein dat aanvoelt als een openluchtmuseum.

Wandelen door geschiedenis

Een wandeling door De Rijp is ontspannen en verrassend. Je loopt over klinkerstraatjes langs houten huizen in groen en grijs, met bloembakken voor de ramen en het water nooit ver uit de buurt. Er zijn kleine bruggetjes, doorkijkjes naar weilanden en overal rust. Geen grote attracties of toeristenmassa’s, maar juist dat maakt het zo authentiek.

In het dorpscentrum vind je een paar leuke cafés en een museum over de geschiedenis van De Rijp, waar onder andere aandacht is voor de walvisvaart, scheepsmodellen en oude gebruiksvoorwerpen.

Goed te combineren

De Rijp is goed bereikbaar met de auto en ligt op zo’n 30 minuten rijden van Amsterdam. Het dorp is ook een prima startpunt voor een fietsroute door de Beemster of langs de Eilandspolder, een vogelrijk natuurgebied dat je per fluisterboot kunt verkennen. In het voorjaar en de zomer is de omgeving extra groen en levendig, maar ook in de herfst en winter heeft De Rijp een schilderachtige rust.

Waarom gaan?

De Rijp is geen bestemming met grote trekpleisters, maar juist een plek voor wie houdt van sfeer, historie en kleinschaligheid.

Conclusie

De Rijp laat zien hoe rijk en rustig het Noord-Hollandse polderlandschap kan zijn.



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Zuideinde - De Rijp ; De Rijp, Walrus, Zuideinde



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Grote Kerk - De Rijp ; De Rijp, Grote Kerk



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Grote Kerk - De Rijp ; De Rijp, Grote Kerk



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Dambrug - De Rijp ; De Rijp, Dambrug, Tuingracht



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Dambrug - De Rijp ; De Rijp, Dambrug, Tuingracht



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Geraniums - Dambrug - De Rijp ; De Rijp Dambrug, Geraniums



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Rechtestraat - De Rijp ; De Rijp, Rechtestraat



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Kralingerbrug - De Rijp ; De Rijp, Kralingerbrug



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; De Groene Zwaan - De Rijp ; De Rijp, De Groene Zwaan, Tuingracht



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Tuingracht- De Rijp ; De Rijp, Tuingracht, Zaanse huisjes



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Rechtestraat - De Rijp ; De Rijp, Rechtestraat, Zaanse huisjes



De Rijp: Sfeervol Polderdorp in Noord-Holland (2025) ; Kerkstraat - Grote Kerk - De Rijp ; De Rijp, Grote Kerk, Kerkstraat

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: , ,

Gecategoriseerd in:

2 juni 2025 • 3 min leestijd juni 23, 2026 at 11:21 am

Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025)

Op nog geen 20 minuten van Amsterdam ligt de Zaanse Schans – een dorpje dat voelt alsof je een paar eeuwen terug in de tijd stapt. Met werkende molens, houten huisjes en ambachtelijke werkplaatsen is het een plek waar de Nederlandse geschiedenis niet alleen wordt verteld, maar nog dagelijks wordt beleefd.

Van industriegebied tot openluchtmuseum

In de 17e en 18e eeuw was de Zaanstreek een van de eerste industriegebieden ter wereld. Langs de rivier de Zaan stonden honderden molens die olie sloegen, hout zaagden, mosterd maalden en verfstoffen produceerden. Dit maakte de streek een belangrijk centrum voor handel en productie, lang voordat de moderne fabrieken hun intrede deden.

De Zaanse Schans is in de jaren ’60 opgezet om deze geschiedenis te bewaren. Originele gebouwen uit de regio zijn verplaatst naar deze locatie en vormen samen een authentiek dorpsbeeld. De huizen zijn nog in traditionele stijl geschilderd, vaak in groen met witte accenten, en worden deels bewoond of gebruikt voor demonstraties.

Wat kun je verwachten?

Een wandeling over de Zaanse Schans voert je langs verschillende molens die nog steeds in werking zijn. Zo kun je bijvoorbeeld binnenkijken bij een zaagmolen en zien hoe enorme boomstammen in planken worden gezaagd – aangedreven door niets meer dan wind. In een andere molen wordt pigment gemalen voor verf, waarbij de geur van kruiden en oliën je tegemoet komt.

Ook het ambacht is overal zichtbaar. In de klompenmakerij wordt uitgelegd hoe uit een blok hout een stevige klomp ontstaat, met demonstraties die kort en krachtig laten zien hoeveel handwerk er vroeger bij kwam kijken. In de kaasmakerij kun je proeven én leren hoe verschillende kazen tot stand komen, nog altijd volgens traditioneel recept.

Wie wat dieper de geschiedenis in wil duiken, kan terecht in het Zaans Museum. Hier krijg je een breder beeld van de streek, met onder andere een permanente tentoonstelling over Verkade, de beroemde koek- en chocoladefabriek. Oud-machines, verpakkingen en foto’s brengen de industriële bloei van de regio tot leven.

Praktisch en toegankelijk

De Zaanse Schans is nog dit jaar gratis toegankelijk, vanaf 2026 zal er entree worden geheven. Het is op een kwartier lopen van station “Zaandijk Zaanse Schans”. Je kunt vrij door het gebied lopen en is geschikt voor een dagje uit met kinderen of buitenlandse gasten. Er zijn ook rondvaarten mogelijk over de Zaan, waarmee je de molens vanaf het water kunt bekijken.

Conclusie

De Zaanse Schans is geen historisch toneelstuk, maar een plek waar geschiedenis nog leeft. Het combineert educatie met een ontspannen sfeer en laat zien hoe Nederland groot werd met windkracht en vakmanschap.

Andere artikelen

In 2021 ben ik ook op de Zaanse Schans geweest, bekijk hier de foto’s



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Bleeke Dood ; De Bleeke Dood, Zaandam, Zaanse huisjes, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Julianabrug - Zaanse Schans ; Zaanse Schans, Julianabrug, Zaandam, De gekroonde Poelenburg, De Kat, windmolen, De Zoeker, Het Jonge schaap, De Os, De Bonte Hen, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Tinkoepel Tinnegieterij - Zaanse Schans ; Zaanse Schans, Zaandam, De Tinkoepel Tinnegieterij, Theehuisje



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Albert Heijn - Zaanse Schans ; Zaanse Schans, Zaandam, Albert Heijn, Zaanse huisjes



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Albert Heijn - Zaanse Schans ; Zaanse Schans, Zaandam, Albert Heijn, Kruidenier, Specerijen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Kwakels - Zaanse Schans ; Zaanse Schans, Zaandam, Kwakels, schapen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Mosterdmolen de Huisman & De Gekroonde Poelenburg ; Zaanse Schans, Zaandam, Mosterdmolen de Huisman, De Gekroonde Poelenburg, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Gele lis en de molens: De Gekroonde Poelenburg, De Kat, De Zoeker, Het Jonge Schaap ; Zaanse Schans, Zaandam, De Gekroonde Poelenburg, De Kat, De Zoeker, Het Jonge Schaap, Gele lis, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Gekroonde Poelenburg & De Kat ; Zaanse Schans, Zaandam, De Gekroonde Poelenburg, De Kat



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Oliemolen de Bonte Hen ; Zaanse Schans, Zaandam, Oliemolen de Bonte Hen, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Kalverringdijk ; Zaanse Schans, Zaandam, Kalverringdijk



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Kat & Oliemolen De Zoeker ; Zaanse Schans, Zaandam, De Kat, Oliemolen De Zoeker, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; In de Gecroonde Duyvekater ; Zaanse Schans, Zaandam, Kruidenierswinkel, In de Gecroonde Duyvekater, bakkerijmuseum



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; In de Gecroonde Duyvekater ; Zaanse Schans, Zaandam, Kruidenierswinkel, In de Gecroonde Duyvekater, bakkerijmuseum



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Kaasboerderij Catharina Hoeve ; Zaanse Schans, Zaandam, Kaasboerderij Catharina Hoeve, Zaanse huisjes



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Klompenmaker ; Zaanse Schans, Zaandam, Klompenmaker



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Haal ; Zaanse Schans, Zaandam, De Haal



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; De Haal ; Zaanse Schans, Zaandam, De Haal, schapen, Zaanse huisjes



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Kalveringdijk ; Zaanse Schans, Zaandam, Kalveringdijk



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Molen De Ooijevaar ; Zaanse Schans, Julianabrug, Zaandam, de Ooijevaar, Windmolen



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Julinabrug & Molen De Bleeke Dood ; Julianabrug, Zaandam, De Bleeke Dood



Zaanse Schans: een levend stukje Hollandse geschiedenis (2025) ; Molen De Bleeke Dood ; Julianabrug, Zaandam, Molen De Bleeke Dood, Windmolen

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: , ,

Gecategoriseerd in:

29 mei 2025 • 4 min leestijd juni 23, 2026 at 11:20 am

Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) Malmedy naar Bihain overzicht en ervaringen (2025)

De Hoge Ardennenroute blijft me verrassen met haar rijke mix van natuur, geschiedenis en onverwachte ontmoetingen. In deze blog neem ik je mee langs drie achtereenvolgende etappes van mijn tocht: van Malmedy naar Trois-Ponts, verder naar Lierneux en uiteindelijk voorbij Vielsalm. Elke dag bood nieuwe uitzichten en verhalen – van stille bossen en vergeten kastelen tot oorlogsmonumenten en warme gesprekken met locals.
In de video hieronder krijg je een sfeervolle impressie van de route, inclusief beelden van de wandelpaden, uitzichtpunten en bijzondere plekken onderweg. Wil je meer verdieping of praktische informatie per etappe? Klik dan verder naar de volledige verslagen via de links onder de video. Veel kijk- en leesplezier – en wie weet: misschien inspireert het je om zelf de rugzak te pakken.

Scroll naar beneden voor de video. Hieronder wordt een samenvatting gegeven de etappes van de Hoge Ardennenroute.

Dag 1 tot en met 4

De eerste vier dagen van de Hoge Ardennenroute, van Eupen naar Malmedy, waren een prachtige kennismaking met de Ardennen.
Zie voor het overzicht van de eerste vier dagen de blog Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) – Dag 1 tot en met 4 van Eupen naar Malmedy.

Dag 5 van Malmedy naar Trois-Ponts

Op dag 5 van de Hoge Ardennenroute wandelde ik van Malmedy naar Trois-Ponts, een afwisselende etappe langs rivierbeddingen, historische plekken en kleine ontmoetingen. Vanuit Luik vertrok ik via Verviers naar Malmedy, waar de route begon met een klim langs de Warche en later de Amblève, met uitzicht op het rivierdal en een ontmoeting met een lokale houthakker. In Stavelot haalde ik pinda’s bij een vriendelijke winkelier en liep ik langs een WOII-monument. Vlak voor Trois-Ponts sprak ik met Olivier van de toeristische dienst, die met zijn bosmaaier de paden vrijhield. De route voerde verder langs Domaine Long Pré, waar ik een gevaarlijk pad vermeed, en eindigde bij het indrukwekkende en tragische Château du Petit-Spay – ooit een kindertehuis, later door de oorlog geteisterd. De dag sloot ik af op een rustige plek met een warme maaltijd en een prachtige zonsondergang: een krachtige start van mijn wandelavontuur door de Hoge Ardennen.


Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) - Dag 5 van Malmedy naar Trois-Ponts

Dag 6 van Trois-Ponts naar Lierneux

Op dag 6 van mijn tocht over de Hoge Ardennenroute wandelde ik van Trois-Ponts naar Lierneux, langs stille bossen, glooiende heuvels en dorpjes in het dal van de rivier La Salm. Ik passeerde het verlaten Château du Petit-Spay en genoot van het uitzicht vanaf een toren met infoborden over duurzaam bosbeheer, waarbij ik leerde hoe bossen sinds de Middeleeuwen benut én beschermd worden. Onderweg kwam ik langs uitgebrande stacaravans, sprak met een lokale dame die mijn water bijvulde, en ontdekte een gedenkbord over het boek The Left Corner of My Heart, dat het verhaal vertelt van een vergeten Amerikaanse eenheid uit WOII. Via Rochelinval, Grand Halleux en Arbrefontaine trok ik verder, terwijl miezerregen en wind me vergezelden. Voorbij Lierneux eindigde de dag in het Réserve naturelle de Colanhan, waar ik een mooie plek vond om te overnachten na een afwisselende en leerzame etappe.

Dag 6 van Trois-Ponts naar Lierneux

Dag 7 van Lierneux naar Bihain

Op dag 7 van mijn tocht over de Hoge Ardennenroute vervolgde ik mijn weg vanaf Lierneux naar Bihain, met een vroege start in het Réserve naturelle de Colanhan waar ik een vosje spotte. Via het gehucht Hébronval, waar ik mijn water filterde bij een bron en een nostalgisch jaren ’50-winkeltje passeerde, trok ik verder richting het dorp Bihain, met zijn Mariakapelletjes en een indrukwekkende blik op La Grande Fagne – een nat en koud hoogveenplateau dat bekendstaat om zijn unieke biodiversiteit en barre klimaat. In Bihain bezocht ik ook een gesloten museum over de Amerikaanse 83e infanteriedivisie die het dorp bevrijdde in WOII. De etappe eindigde met een aanlooproute naar het hoogste punt van de Ardennen, Baraque Fraiture (652 m), via Petites Tailles en het veengebied Fagne de Sacrawé, waar ik zeldzaam veenpluis zag. Mistige bossen, verlaten gehuchten, bijzondere natuur en oorlogsgeschiedenis maakten deze driedaagse tocht tot een afwisselende en boeiende ervaring.


Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) - Dag 7 van Lierneux naar Bihain

Vervolg: Dag 8 tot en met 10 (juni ’25)

Voor een vervolg van deze serie zie de blogpost: Bihain naar La Roche-en-Ardenne

Video

Van de route heb ik een film gemaakt die een beeld geeft van wat er onderweg te zien is. Scroll iets naar beneden voor de video speler. Mochten er problemen zijn met afspelen, de video is ook op Youtube te vinden.

Hieronder staat de video:

 



Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) Malmedy naar Bihain overzicht en ervaringen (2025) ; Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) - Malmedy naar Bihain ; Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) - Malmedy naar Bihain

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: , , , , , , ,

Gecategoriseerd in:

29 mei 2025 • 3 min leestijd juni 23, 2026 at 11:20 am

Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) – Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025)

In de serie over de Hoge Ardennenroute die ik vorig jaar ben begonnen, vervolg ik nu mijn tocht vanaf Malmedy (dag 5). Ik heb overnacht in Lierneux en begon in het Réserve naturelle de Colanhan.

Het vosje in Réserve naturelle de Colanhan

In de vroege ochtend kwam ik een vosje tegen dat snel wegrende. Ik was nog net op tijd om iets van het dier op te vangen en te fotograferen.

Hébronval

In het gehuchtje Hébronval kwam ik een waterbron tegen waar ik mijn drinkflessen kon bijvullen. Omdat ik niet zeker wist hoe zuiver het water was, heb ik mijn waterfilter gebruikt om het te zuiveren. Ook kwam ik langs een typisch jaren ’50-winkeltje. Buiten het dorp begon het alweer te miezeren.

La Grande Fagne – Bihain

In het volgende dorpje, Bihain, zie je diverse Mariakapelletjes en kleine boerderijen. Daarna krijg je alvast een sneak preview van La Grande Fagne, een groot moeras- en veengebied in deze streek. Het plateau van “Les Tailles” is een van de meest barre streken van België: in de winter vriest het er vaak en jaarlijks zijn er tussen de 20 en 60 dagen met sneeuw. Er is veel neerslag, gemiddeld 198 dagen per jaar, in de vorm van regen of sneeuw en de totale hoeveelheid neerslag bedraagt ongeveer 1300 mm per jaar. De gemiddelde jaartemperatuur is 6,5°C. Dit bijzondere klimaat ligt aan de basis van het ontstaan van veenmoerassen of “fagnes”: zeldzame en zeer interessante biotopen op het gebied van biodiversiteit. De toeristische gemeente ontvangt jaarlijks veel wandelaars en fietsers die de bewegwijzerde paden verkennen.

Musée de la 83rd infantry division – Bihain

Zo kom ik ook langs een klein museumpje over de Tweede Wereldoorlog. Het museum was gesloten. Dit museum is volledig toegespitst op de Amerikaanse 83e infanteriedivisie die meevocht in de Slag om de Ardennen en het dorp Bihain bevrijdde. Je kunt ook een transportwagon zien die gebruikt werd tijdens WOII om de Joodse gevangen naar de concentratiekampen te brengen.

Aanlooproute richting Baraque Fraiture

Vanaf Bihain verlaat je de route en loop je richting het hoogste punt “Baraque Fraiture” (652 m). Dit is tevens een bushalte voor de bus naar Luik. Ik wandelde verder op de aanlooproute via Petites Tailles en kwam langs de “Fagne de Sacrawé”, een veengebied dat grenst aan La Grande Fagne. Hier zag ik ook veenpluis, een zeldzame plant die alleen voorkomt op goed bewaarde veengrond. Na een stuk langs de N30 kwam ik aan in het dorpje “Baraque Fraiture”, dat eigenlijk vooral uit restaurants bestaat. Hier is ook een bushalte richting Luik. Deze bus rijdt in het weekend erg beperkt, maar ik ben er toch gekomen.

Conclusie

Deze etappe had van alles wat: mistige bossen, verlaten gehuchten, bijzondere natuur én een stukje oorlogsgeschiedenis. Zo eindigt een mooie trip van drie dagen door de woeste Ardennen.

← Vorige etappeVolgende etappe →

In de serie van de Hoge Ardennenroute gebruik ik mijn eigen dag verdeling. Zie de overzichtblog “Hoge Ardennenroute (Hiking Advisor) Malmedy naar Bihain overzicht en ervaringen (2025)” voor de andere wandelingen uit deze serie



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Réserve naturelle de Colanhan ; brem, bloei, geel, Réserve naturelle de Colanhan - Vielsalm, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Vos (Réserve naturelle de Colanhan) ; Réserve naturelle de Colanhan - Vielsalm, Vos, GRP 571, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Koeien (Réserve naturelle de Colanhan) ; Réserve naturelle de Colanhan - Vielsalm, Koeien, GRP 571, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Jaren 50 Meubelwinkel - Hébronval ; GRP 571, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Hébronval, Meubelwinkel



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Thier de Regné - Hébronval ; GRP 571, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Hébronval



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Thier de Regné ; brem, bloei, geel, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Thier de Regné, Fluitekruid



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Renault - Bihain ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Renault, Bihain, trekker, boerderij



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; La Grande Fagne - Bihain ; water, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Bihain, moeras, Meidoorn, La Grande Fagne



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Mariabeeld - Bihain ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, mariabeeld, Bihain, Mariabeeld



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Musée de la 83rd infantry division - Bihain ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Remember you, musée de la 83rd infantry division, amerikaanse vlag, Bihain



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Meidoorn - Bihain ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Meidoorn, Bihain



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Petites Tailles ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, omgewaaide boom, productiebos, Petites Tailles



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Petites Tailles ; Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Petites Tailles



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Veenpluis (Fagne de Sacrawé) ; Veenpluis, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Fagne de Sacrawé, Eriophorum angustifolium



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Veenpluis (Fagne de Sacrawé) ; Veenpluis, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Fagne de Sacrawé, Eriophorum angustifolium



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Veenpluis (Fagne de Sacrawé) ; Veenpluis, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Fagne de Sacrawé, Eriophorum angustifolium



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Varens (Fagne de Sacrawé) ; varens, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Fagne de Sacrawé



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; Veenpluis (Fagne de Sacrawé) ; Veenpluis, Hoge Ardennenroute, Hiking Advisor, Fagne de Sacrawé, Eriophorum angustifolium



Hoge Ardennenroute - Dag 7 van Lierneux naar Bihain (2025) ; N30 - Baraque de Fraiture ; Baraque de Fraiture, N30, weg, boom, plaastnaambord

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: , , , , ,

Gecategoriseerd in: