Aan de rand van Tirana ligt een enorme atoombunker die Enver Hoxha liet bouwen voor het geval het land werd aangevallen. Tegenwoordig is het een museum: Bunk’Art 1. Wij bezochten de bunker in de buitenwijk van Tirana. Het is een van de meest indrukwekkende dingen die je in Albanië kunt doen.
Wat is Bunk’Art 1?
De bunker heet officieel “Underground Object 0774”. Hij werd gebouwd tussen september 1972 en juni 1978, telt vijf verdiepingen en 106 kamers en heeft een grote vergaderzaal voor het parlement. Je komt binnen door een lange, ovale betonnen tunnel. Let goed op je hoofd: de bordjes “Kujdes kokën!” (Mind your head!) hangen er niet voor niets.
Vooraf al een tip: neem een jas mee. Het is er koel, ook in de zomer.
Wat is er te zien in Bunk’Art 1?
De bunker zelf
- De ontsmettingsruimte, waar je je moest uitkleden en douchen na een chemische of radioactieve besmetting.
- De kamer van Enver Hoxha, met een gouden wandpaneel, een rode vlag en een hologram. Je kunt zelfs “met Hoxha bellen”.
- De grijze zuurstofcontainers uit China, met tabletten die zuurstof moesten afgeven. De militairen moesten ze met handschoenen vastpakken, dus echt veilig was het niet.
- De grote vergaderzaal, met rode stoelen en een blauw glazen plafond.
De geschiedenis van Albanië
De gangen laten de geschiedenis zien van de Italiaanse en Duitse bezetting, het partizanenverzet en het communisme tot de toetreding tot de NAVO in 2009. Er staat een neergestort geallieerd vliegtuig en er zijn veel paspoppen in uniform. Een gele kamer toont oefeningen tegen chemische aanvallen uit 1966.
Het donkerste deel gaat over de grens: tussen 1944 en 1990 probeerden 13.692 mensen te vluchten en 988 van hen kwamen om. Ook zie je foto’s van gesloopte kerken en moskeeën en een gevangene in een kooi. Op een verlichte kaart zie je hoeveel bunkers er in het hele land zijn gebouwd: ongeveer 173.000 van de 221.000 geplande.
Het dagelijks leven onder het regime
Heel leuk om te zien is de nagebouwde woonkamer met rotatietelefoon, de keuken met houtkachel, het klaslokaal en de kruidenierswinkel. Daar ging het eten op de bon (de triska) en begonnen de rijen al voor zonsopgang.
Kunst en natuur
- Promenade van Nicola Genco: honderden witte keramische figuurtjes in een lange gang.
- Een spiegelkamer vol videogametitels, een leuke fotoplek.
- Een zaal over vleermuizen die in oude bunkers wonen.
Buiten het museum
Het terrein rond de bunker is bosrijk, met een geel gebouw uit de communistische tijd, kleine bunkers tussen de bomen, een fontein en wilde cyclamen.
Praktische tips
- Reken op 1,5 à 2 uur voor je bezoek.
- Let op je hoofd, de gangen zijn laag.
- Valt het licht uit? De bunker heeft een noodgenerator, blijf rustig staan.
- Neem een vest mee.
Is Bunk’Art 1 de moeite waard?
Ja. Bunk’Art 1 is meer dan een bunker: het is een goede introductie op de recente geschiedenis van Albanië. Het museum is vooral indrukwekkend omdat je je werkelijk in de bunker bevindt. Er is ook een Bunk’Art 2 in het centrum van Tirana, maar die hebben wij niet bezocht.
Zie het Tirana artikel van 2023 voor Bunk’art1
