Een van de uitstapjes vanuit Sarajevo is een rit met de kabelbaan naar de berg Trebević. Boven vind je niet alleen een mooi uitzicht over de stad, maar ook een bijzondere herinnering aan de Olympische Winterspelen van 1984: een verlaten bobsleebaan midden in het bos.
Met de kabelbaan naar Trebević
De kabelbaan brengt je vanuit Sarajevo naar de groene berg Trebević. Tijdens de rit kijk je uit over de stad en de omliggende bergen. Boven kun je wandelen, genieten van de natuur en de drukte van het centrum even achter je laten.
De verlaten olympische bobsleebaan
De bobsleebaan werd gebouwd voor de Olympische Winterspelen van 1984, die in Sarajevo werden gehouden. Tegenwoordig is het parcours vooral bekend om de graffiti op het verweerde beton en de bomen die langzaam het terrein overnemen. Tijdens de Bosnische Oorlog raakte de baan beschadigd en werd deze gebruikt voor militaire doeleinden. De restanten herinneren daardoor niet alleen aan de Olympische Spelen, maar ook aan de moeilijke geschiedenis van Sarajevo. Je kunt langs delen van de baan wandelen en de kleurrijke graffiti bekijken. De combinatie van beton, bos en geschiedenis maakt dit een bijzondere plek voor fotografen en wandelaars. Draag stevige schoenen en blijf uit de buurt van beschadigde of afgesloten gedeelten.
Praktische tips
Combineer de kabelbaan met een wandeling langs de bobsleebaan. Trek hiervoor ongeveer twee tot drie uur uit, afhankelijk van hoelang je onderweg wilt rondkijken. Controleer vooraf de openingstijden van de kabelbaan en neem water en stevige schoenen mee. Op de berg kan het koeler zijn dan in de stad. De combinatie van het uitzicht vanuit de kabelbaan en de verlaten olympische baan maakt Trebević een interessante bestemming voor iedereen die tijdens een bezoek aan Sarajevo ook de natuur en geschiedenis van Bosnië en Herzegovina wil ontdekken.
Sarajevo is een stad waar oost en west letterlijk op elkaar botsen. Op de ene hoek staat een Ottomaanse moskee, op de volgende een Oostenrijks-Hongaars gebouw, en daartussen drinkt iedereen Bosnische koffie. Het mooie is dat je het centrum prima te voet kunt doen. Ik liep het in een dag, met genoeg pauzes voor koffie en ćevapi. Dit zijn de plekken die je niet moet missen.
1. Baščaršija: het kloppende hart van de oude stad
Begin bij Baščaršija, het oude Ottomaanse marktkwartier uit de 15e eeuw. Het is een wirwar van steegjes met koperslagers, souvenirwinkeltjes en terrasjes. Het is druk en toeristisch, maar ook echt sfeervol. Loop er vroeg in de ochtend doorheen, dan hoor je de koperslagers aan het werk voordat de dagjesmensen komen. Op het centrale plein staat de Sebilj, een houten fontein in Ottomaanse stijl. Dit is het bekendste fotomoment van de stad. De duiven op het plein horen er ook bij.
2. Gazi Husrev-beg-moskee
Even verderop staat de Gazi Husrev-begmoskee uit 1531, een van de mooiste Ottomaanse moskeeën van de Balkan. Je mag als bezoeker naar binnen buiten de gebedstijden. Trek je schoenen uit en zorg dat je schouders en knieën bedekt zijn. Het is er rustig, en dat is een fijn contrast met de drukte buiten.
3. De Latijnse Brug
Over de rivier de Miljacka ligt de Latijnse Brug (Latinska ćuprija). Het is een mooie, eenvoudige stenen brug, maar de geschiedenis eromheen is groot. Vlak bij de brug werd in 1914 aartshertog Franz Ferdinand vermoord, de gebeurtenis die de Eerste Wereldoorlog in gang zette. Bij de brug hangt een informatiebord en in het nabijgelegen museum Sarajevo 1878–1918 lees je het hele verhaal.
4. Vijećnica (het oude stadhuis)
Een van de mooiste gebouwen van Sarajevo is de Vijećnica, in pseudo-Moorse stijl gebouwd door de Oostenrijks-Hongaarse bestuurders. Tijdens het beleg in 1992 werd het gebouw in brand geschoten en daarbij ging de nationale bibliotheek verloren. Het is inmiddels prachtig gerestaureerd. Ook als je er niet naar binnen gaat, is de buitenkant het bekijken waard.
5. Ferhadija en de grens tussen oost en west
Wandel over de voetgangersstraat Ferhadija en je ziet in een paar honderd meter hoe de stad in twee werelden is verdeeld. Aan de ene kant de Ottomaanse oude stad, aan de andere kant de Oostenrijks-Hongaarse binnenstad met winkels, cafés en gebouwen die je eerder in Wenen verwacht. Op de grond zit een lijn met de tekst “Sarajevo Meeting of Cultures”. Op die plek kun je letterlijk met één voet in elke wereld staan.
6. Uitzicht vanaf de Gele Vesting (Žuta tabija)
Wil je het centrum van bovenaf zien? Loop dan naar de Žuta tabija, een oud fort boven de stad. Het is een stevige klim, maar het uitzicht over de rode daken, de minaretten en de heuvels eromheen is de moeite waard. Ga rond zonsondergang, als vanaf de minaretten de gebedsoproep klinkt.
Eten: ćevapi en burek
Je kunt Sarajevo niet verlaten zonder ćevapi te hebben gegeten: kleine gegrilde vleesrolletjes in somun (plat brood) met ui en kajmak. Daarnaast is burek (hartig gevuld bladerdeeg) een goed ontbijt of snack.
Praktische tips
Hoe lang? Het centrum doe je in één dag, maar met alle pauzes is een halve dag extra aan te raden.
Lopen: alles ligt dicht bij elkaar. Een auto heb je in het centrum niet nodig.
Betalen: de munteenheid is de Convertibele Mark (KM). Check de actuele wisselkoers voor je vertrek.
Verder weg: de Tunnel of Hope en de bobsleebaan op de Trebević liggen buiten het centrum, die verdienen een eigen blog.
Mijn conclusie
Sarajevo centrum is compact, mooi en indrukwekkend. Je loopt er in één wandeling langs moskeeën, kerken en synagogen, langs Ottomaanse steegjes en Oostenrijkse gevels, en langs de sporen van een recente oorlog.
Na een dag rond het Pivameer vertrekken we vanochtend uit Plužine. Vandaag staat Sarajevo op het programma en de route erheen gaat bijna helemaal door bergen, tunnels en rivierdalen. Het werd een dag met veel stopjes, want elke bocht leverde wel een uitzicht op.
Zvono
De dag begint met een boomgaard bij Zvono. Het is nog vroeg, het licht is zacht en de fruitbomen hangen vol. Hier hebben we overnacht en begint deze dag.
Brezovi Rt
Even verderop komen we uit bij Brezovi Rt. Het landschap is hier ruw en groen, met de Piva diep onder me en de bergen van de Šumova gora (Sumorova gora) als achtergrond. De Piva blijft tot aan de grens met Bosnië-Herzegovina onze metgezel.
Unač
Bij Unač rijden we door een van de vele tunnels langs het Pivameer. Ze zijn ruw uitgehakt en slecht verlicht en op sommige stukken drupt het water van het plafond. Als je uit de tunnel komt, ligt het meer en de Šumova gora weer voor je. Het went nooit.
Brana Mratinje (Mratinjedam)
Zo komen we in de ochtend langs de dam van Mratinje. Het is een gigantische betonnen muur van ruim 220 meter hoog, die de Piva tot het Pivameer opstuwt. Je rijdt er vlak langs en kijkt er omhoog tegenaan.
Šćepan Polje
Dan nadert de grens. Bij Šćepan Polje verlaten we Montenegro en rijden we Bosnië-Herzegovina binnen. De grensovergang is rustig. Papieren laten zien, een stempel en klaar. Het voelt een beetje onwerkelijk om weer een ander land te zijn. Het landschap verandert niet meteen, maar de bordjes en de taal wel.
Brod
Net over de grens komen we uit bij Brod, waar de rivier door het dal stroomt. Het water is helder en blauwgroen. We lopen langs de oever. De parkeerplaats lag veel afval maar het dal was erg mooi
Kuta & Miljevina tunnel
Bij Kuta kronkelt de weg door bergen en bos. Het is een mooi stuk waar je niet te hard wilt rijden. Je kijkt steeds naar buiten en het bos ruikt naar herfst. De tunnel bij Miljevina is niet bepaald de mooiste tunnel van de reis, maar wel een leuke. Ik probeer vanuit de auto een foto te maken terwijl we erdoorheen rijden. Het resultaat is een prachtig onscherp plaatje vol streepjes licht. Dat noem ik bewegingsonscherpte met een knipoog.
Bistrica & Krupac – zandafgraving
Bij de Bistrica pauzeren we langs het water. De rivier is hier breed en rustig. Zo komen we langs de zandafgraving bij Krupac. Het is geen toeristische plek, maar de kleuren en vormen van het zand zijn mooi tegen de lucht.
Papagajka – Sarajevo
Aan het eind van de middag rijden we via Papagajka Sarajevo binnen. Dit is de plek waar we de komende dagen verblijven Morgen volgt de bobsleebaan en gaan we de stad verder verkennen.
Montenegro is een land waar je niet alleen voor de bekende kustplaatsen en hoge bergen naartoe gaat. Ook het binnenland heeft veel te bieden. Rond Plužine ligt het Pivameer, een groot stuwmeer dat diep tussen de bergen ligt. We maakten hier een autorondje door het bergachtige landschap, langs kleine dorpen, historische locaties en wegen die door een indrukwekkend deel van Montenegro voeren.
Van Plužine langs het Pivameer
Plužine is een logisch startpunt om de omgeving van het Pivameer te verkennen. Het plaatsje ligt direct aan het water, dat door de steile berghellingen een bijzonder karakter krijgt. Vanaf de wegen rond het meer kijk je uit over een landschap waarin water, rotsen en bergen elkaar afwisselen.De omgeving leent zich goed voor een autorit waarbij niet zozeer de bestemming, maar juist de route centraal staat. De kaart laat verschillende kleine dorpen zien die verspreid liggen over het bergachtige gebied. Onderweg kom je onder meer langs Goransko en Rudinice.
Kleine dorpen en bergwegen
Verder op de route liggen dorpen als Bezuje, Borkovići en Borje. Ook Etno selo Izlaza staat op de kaart aangegeven. Het gebied bestaat uit kleine nederzettingen die verspreid liggen over een landschap met diepe dalen en steile hellingen. Juist dit soort routes geeft een andere kijk op Montenegro dan een bezoek aan de kust. Je rijdt door het binnenland, ver weg van de drukte van de grotere toeristische plaatsen. De kaart laat bovendien zien hoe de wegen zich door het berglandschap slingeren en de verschillende dorpen met elkaar verbinden.
Etno Village Izlazak
Bij Etno Village Izlazak werden we uitgenodigd om een appartement in aanbouw te bekijken, met een prachtig uitzicht over de rivier. We raakten aan de praat met een man die uitstekend Engels sprak en in New York woonde, maar oorspronkelijk uit deze streek kwam. Zijn oom was betrokken bij het project. Hoewel hij in New York woonde, vond hij het altijd bijzonder om terug te keren naar zijn thuisland. Deze plek was zijn favoriet, en met het uitzicht over de rivier begrepen we goed waarom.
Het Pivaklooster
Een van de herkenbare locaties op de kaart is het Pivaklooster, in het Engels aangeduid als Piva Monastery. Het klooster ligt in een bergachtige omgeving en vormt een historische bezienswaardigheid in deze regio. Het is een interessante plek om tijdens een rondrit rekening mee te houden. Het laat zien dat dit deel van Montenegro niet alleen interessant is vanwege het landschap, maar ook vanwege zijn culturele en religieuze geschiedenis.
Middeleeuwse grafmonumenten
Op de kaart staan ook verschillende locaties aangeduid als necropolis. Daarbij gaat het om historische begraafplaatsen met middeleeuwse grafmonumenten, bekend als stećci. Deze monumenten komen voor in verschillende delen van de westelijke Balkan en vormen een bijzonder onderdeel van het culturele erfgoed van de regio. Op de kaart worden onder meer Donji Unac en de locaties Brvna en Maranovići/Sejkovići genoemd. Ook in de omgeving van Pišče zijn dergelijke monumenten aangegeven. De aanwezigheid van deze plekken maakt duidelijk dat het gebied meer te bieden heeft dan alleen mooie uitzichten. Wie onderweg ook aandacht besteedt aan de geschiedenis, ontdekt een extra laag in het landschap.
Een rondje door een minder bekend deel van Montenegro
Onze autorit rond het Pivameer bracht ons door een bergachtig gebied met kleine dorpen, kronkelende wegen en historische locaties. Plužine, Goransko, Rudinice en de omgeving van het Pivaklooster vormen herkenbare punten op de kaart. Het is een route die vooral interessant is als je Montenegro buiten de bekende toeristische bestemmingen wilt ontdekken. Je hoeft daarbij niet overal uitgebreid te stoppen: ook het rijden door het landschap is een belangrijk onderdeel van de ervaring. Voor wie Montenegro met een huurauto verkent, is de omgeving van Plužine dan ook een gebied om op de kaart te zetten. Het Pivameer vormt het middelpunt van een landschap waarin natuur, dorpen en geschiedenis dicht bij elkaar liggen.
Er is een dam gepland die dit gebied bedreigt
De geplande Komarnica-dam in Montenegro bedreigt een vrijwel ongerepte kloof met uitzonderlijk veel biodiversiteit, waaronder honderden diersoorten en minstens 26 soorten die onder de Europese Habitatrichtlijn vallen. Lokale natuurbeschermers en internationale wetenschappers verzamelen daarom gegevens om de schadelijke gevolgen van de dam aan te tonen en het project tegen te houden. Volgens hen levert de centrale relatief weinig elektriciteit op, terwijl het stuwmeer unieke leefgebieden onherstelbaar kan beschadigen. Bovendien maakt klimaatverandering waterkracht steeds onbetrouwbaarder, terwijl Montenegro meer zou kunnen investeren in zonne- en windenergie. De tegenstanders vermoeden daarnaast politieke en economische belangen achter het project en hopen met steun van de Europese Unie de bouw te voorkomen. Tegelijk willen ze kleinschalig ecotoerisme ontwikkelen als alternatief voor de lokale economie en zo de Komarnica-kloof voor toekomstige generaties behouden.
Conclusie
Een autorondje rond het Pivameer laat zien hoe bijzonder het binnenland van Montenegro is, met indrukwekkende berglandschappen, kleine dorpen en eeuwenoude monumenten. Juist daarom is het belangrijk dit gebied te beschermen: de geplande Komarnica-dam bedreigt kwetsbare natuur die mogelijk nooit meer in haar oorspronkelijke staat terugkeert.
We waren ruim op tijd op het vliegveld. En toch gebeurde het: we hebben onze vlucht gemist. Het voelde als een koude douche aan het begin van een reis waar ik al zo lang naar uitkeek. Er zat niets anders op dan te overnachten in Eindhoven en de volgende ochtend een nieuwe vlucht te nemen. Dat was niet goedkoop: voor die tweede vlucht betaalden we de hoofdprijs. Maar goed, de vakantie was nog niet voorbij, hij begon alleen een dag later.
Zonsopkomst en Eindhoven Airport
De volgende ochtend stonden we weer op Eindhoven Airport, nu met een prachtige zonsopkomst als troostprijs. Vanuit het raam had ik uitzicht over de landingsbaan, een mooi moment voor een foto van mezelf en de start van de roadtrip.
Vliegen met Wizz Air
We vlogen met Wizz Air naar Tirana. Onderweg bood het raam genoeg om te fotograferen: de Brabantse omgeving rond Wintelre, de Strabrechtse Heide, en later de besneeuwde toppen van de Hohe Tauern in Oostenrijk. Vanuit de lucht zie je pas hoe divers Europa is.
Aankomst in Albanië en de huurauto
In Tirana pakten we onze huurauto op: een rode Mercedes. Een stuk comfortabeler dan ik had verwacht. Daarna reden we noordwaarts langs Fushë-Krujë en Lezhë, het landschap werd met elke kilometer ruiger. Rond Aliaj stopten we voor de bergen, het gras en de wolken die laag over de heuvels hingen.
Via Shkodër de grens over
Via Shkodër reden we naar de grens met Montenegro. Het ging vrij vlot en moesten nog een groene kaart kopen en we konden door. Na de grens kwamen we langs Tuzi en Podgorica. Boven Tuzi kleurde de lucht tijdens een prachtige zonsondergang met wolken oranje en roze.
Plužine en het Piva Meer
Via het Piva Meer bereikten we uiteindelijk Plužine. Daar aten we iets en overnachtten we. Het was een lange dag, maar wat voor een aankomst. Morgen: het Piva Meer.
Balkan roadtrip dag 1: van Nederland naar Plužine (Montenegro) | foto 1Balkan roadtrip dag 1: van Nederland naar Plužine (Montenegro) | foto 2Eindhoven Airport | foto 3Wintelre | foto 4Strabrechtse Heide | foto 5Hohe Tauern (Oostenrijk) | foto 6Fushë-Krujë | foto 7Lezhë | foto 8Aliaj | foto 9Aliaj | foto 10Samobor – Montenegro | foto 11Tuzi Montenegro | foto 12Onze auto tijdens de roadtrip | foto 13Podgorica | foto 14
