Etappe 12 van het Veluwe Zwerfpad brengt je van Vaassen, met kasteel Cannenburch als decor, dwars door de Koninklijke Houtvesterij van Kroondomein Het Loo naar het besloten bosdorp Hoog Soeren. Onderweg loop je langs eeuwenoude sprengenbeken, door een van de oudste bossen van Nederland en kom je een indringend stukje oorlogsgeschiedenis tegen. De etappe is zo’n 18 kilometer lang, grotendeels over bospaden en voert je van cultuurhistorie naar een landschap waar de natuur weer volop de ruimte krijgt.

Vaassen: kasteel Cannenburch en de sprengen van de Motketel

De wandeling begint in Vaassen, in de stromende regen, waar het eeuwenoude kasteel Cannenburgh met zijn lanen en statige parkbos de toon zet. Al snel na vertrek loop je het gebied van de Motketel in, een van oorsprong nat gebied waar de grondwaterstand vlak onder het maaiveld ligt. De naam is met dit vochtige karakter te verklaren: ‘Motketel’ verwijst vermoedelijk naar een laagte met humus waar wilde zwijnen graag kwamen. Een ‘mot’ of ‘motte’ is een vrouwelijk varken en de dagrustplaats en het nest van de zwijnen werd wel een ‘ketel’ genoemd. Tussen 1600 en 1800 werd van die hoge grondwaterstand handig gebruikgemaakt. Er werden sprengkoppen gegraven, kleine kunstmatige bronnen die grondwater aan de oppervlakte lieten komen. Het water dat zich daarin verzamelde, werd via beken afgevoerd richting het lager gelegen Vaassen. Stromend water betekende bedrijvigheid en dus inkomen: met watermolens werd het gebruikt om te malen, te pletten, te snijden, te hameren en te wassen. Alleen al in de Motketel liggen ruim twintig van die sprengkoppen, onderdeel van een sprengen- en bekenstelsel dat tot een van de bijzonderste van de hele Veluwe wordt gerekend. In de achttiende eeuw dreven zeventien watermolens op het water uit de sprengkoppen van de Motketel. De meeste zijn inmiddels verdwenen, maar het stelsel van sprengenbeken is nog altijd goed herkenbaar in het landschap. De Cannenburcher molen, bij het kasteel in het centrum van Vaassen, staat er nog steeds.

Kopermolenpad

Onderweg kom je op een deel van de route van het Veluwe Zwerfpad ook langs het klompenpad Kopermolenpad.

Door de oudste bossen van Nederland

Voorbij Vaassen wandel je door uitgestrekte, oude bossen, volgens Wandelnet behoren ze tot de oudste van Nederland. Langs de onverharde bospaden zijn regelmatig de wroetsporen van wilde zwijnen te zien, een tastbare herinnering aan de dieren waar de Motketel zijn naam aan dankt. Zo kom ik de Wilde Zwijnen ook nog tegen.

Het munitiedepot bij Hoog Soeren

Verderop in het bos, bij Hoog Soeren, staat een monument dat herinnert aan een donkerder hoofdstuk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de Duitse bezetters hier een groot munitiedepot aan van 350 hectare. De inrichting begon in 1941, toen de paden werden verhard met vulkanisch gesteente uit de Eifel. Eind 1943 werd het depot in gebruik genomen: in 273 ingegraven bunkers kon 3.500 ton munitie worden opgeslagen, aangevoerd per trein via de stations Het Loo en Assel. Het hele terrein werd omheind en kreeg drie zwaar bewaakte toegangspoorten. Bewoners van Hoog Soeren konden hun huizen alleen via een grote omweg bereiken en Hotel Oranjeoord werd ingericht als hoofdkwartier. Op twee strategische plekken kwam een uitkijkmogelijkheid: de Julianatoren werd een verdieping hoger gemaakt en op de plek van het huidige monument verrees een aparte uitkijktoren.
Op 16 april 1945, één dag voor de bevrijding van Apeldoorn, liet de Duitse bezetter het munitiedepot deels ontploffen. Munitieresten raakten over het hele bos verspreid en het heeft ruim vijfenzeventig jaar geduurd voordat dit was opgeruimd. Het monument dat je hier passeert, markeert de afsluiting van die opruiming.

Kroondomein Het Loo: drie manieren van bosbeheer

Een groot deel van deze etappe loopt door de Koninklijke Houtvesterij van Kroondomein Het Loo. In de bosreservaten mag de natuur haar gang gaan: er wordt geen hout geoogst en dode bomen blijven liggen, omdat ze leefmilieu bieden aan talloze planten en dieren.

Aankomst in Hoog Soeren

De etappe eindigt in Hoog Soeren, een klein, besloten bosdorp midden in Kroondomein Het Loo. Na kilometers stilte tussen de bomen is het dorp een rustig eindpunt en meteen ook het startpunt van de volgende etappe richting Kootwijk.

Conclusie

Etappe 12 is een afwisselende wandeling vol natuur, cultuurhistorie en indrukwekkende geschiedenis. Van kasteel Cannenburch en de sprengen van Vaassen tot de stille bossen rond Hoog Soeren: een mooie etappe waarin de Veluwe steeds een ander gezicht laat zien.

Een blik vooruit: het Kootwijkerveen

Deze etappe heb ik gecombineerd met een stuk van etappe 13, al gaat deze blog alleen over het stuk van etappe 12. Wie vanuit Hoog Soeren verder trekt richting Kootwijk, komt vrij snel langs een van de bijzonderste plekken van de Veluwe: het Kootwijkerveen, een stukje hoogveen midden op de droge zandgronden, praktisch naast het kurkdroge Kootwijkerzand. Op dit punt heb ik de route verlaten en ben ik naar bushalte: Nieuw Milligen, Kruispunt gelopen. Dit ligt tegen Landal Rabbit Hill. De aanlooproute van deze bushalte naar het Kootwijkerveen is 2,2 km (31 minuten). De combinatie van Vaassen naar Nieuw Millingen is 28,8 km in 7:35 uur.

Praktisch

• Van: Vaassen (start bij kasteel Cannenburch)
• Naar: Hoog Soeren
• Afstand: 18,7 kilometer (5:01 uur) – exclusief aanlooproutes
• Ondergrond: overwegend bospaden, deels onverhard
• Hoogtepunten: kasteel Cannenburch, de sprengkoppen van de Motketel, de oude bossen en bosreservaten van Kroondomein Het Loo, het monument bij het voormalige munitiedepot

De meest actuele routebeschrijving, kaart en gps-track voor deze etappe zijn te downloaden via Wandelnet.