Gelderland | Qdraw; weblog

27 augustus 2024 • Gelderland • 8 min leestijd juni 17, 2026 at 6:34 pm

Pieterpad Gelderland overzichtsblog en video (2024)

Het Pieterpad is een van de bekendste wandelroutes van Nederland en trekt jaarlijks duizenden wandelaars. Deze route, die van het noordelijke Pieterburen naar het zuidelijke Maastricht loopt, doorkruist een groot deel van Nederland, waaronder de provincie Gelderland. In deze overzichtsblog en video van 2024 richten we ons specifiek op het gedeelte van het Pieterpad dat door Gelderland loopt. We bieden een gedetailleerd overzicht van de mooiste etappes, adembenemende landschappen en de historische plekken die je onderweg tegenkomt. Of je nu een doorgewinterde wandelaar bent of net begint met het ontdekken van langeafstandswandelingen, deze blog en video bieden je alle informatie die je nodig hebt om het Gelderse deel van het Pieterpad ten volle te ervaren. Laat je inspireren door schitterende beelden, praktische tips en insiderinformatie om jouw wandeling door Gelderland tot een onvergetelijke ervaring te maken.

Scroll naar beneden voor de video. Er volgt wat algemene informatie en daaronder een samenvatting van de etappes die in zich in Gelderland bevinden.

Het Ontstaan van het Pieterpad

De geschiedenis van het Pieterpad gaat terug naar 1983, toen het officieel werd geopend. De route werd bedacht door twee wandelvriendinnen, Toos Goorhuis-Tjalsma en Bertje Jens. Omdat er destijds in Nederland geen langeafstandswandelpaden waren, zochten de dames vaak hun wandelavonturen in het buitenland.
Bertje, woonachtig in Groningen, en Toos, die in Tilburg woonde, besloten op een gegeven moment om ook in Nederland een lange wandeling te maken. Hun oorspronkelijke plan was om van Groningen naar Tilburg te wandelen. Maar tijdens hun tocht ontstond het idee om een wandelroute te creëren van Pieterburen in het uiterste noorden van Groningen naar de Sint-Pietersberg in Maastricht, helemaal in het zuiden van Nederland. En zo werd het Pieterpad geboren.

Hoe Loop Je het Pieterpad?

Dit artikel, gebaseerd op mijn ervaringen tijdens het lopen van het Pieterpad in het voorjaar van 2024 gaat specifiek over het stuk van Gelderland maar over Overijssel, Drenthe en Groningen zijn ook blogs geschreven.

Het stuk van Gelderland

In Gelderland doorkruis je de Achterhoek met zijn prachtige kastelen. Na een klein uitstapje in Duitsland loop je weer in een heuvelachtig landschap voordat je Limburg bereikt.

Wanneer is de Beste Tijd om het Pieterpad te Lopen?

Het Pieterpad kan het hele jaar door gelopen worden, maar de beste periode is volgens velen tussen mei en oktober. In de zomermaanden is het pad drukker en zijn er meer voorzieningen langs de route geopend, zoals campings en horecagelegenheden. Houd er ook rekening mee dat het in het weekend vaak drukker is dan doordeweeks, aangezien veel mensen ervoor kiezen om in het weekend een losse etappe te lopen.

Pieterpad Etappes

Het Pieterpad is opgedeeld in 26 etappes, variërend van 12 tot 24 kilometer per etappe. De start- en eindpunten van deze etappes zijn over het algemeen goed bereikbaar met het openbaar vervoer, vaak zelfs met de trein. Via Google Maps of 9292 kun je eenvoudig je route plannen vanaf jouw woonplaats naar het begin- of eindpunt van een etappe.

Of je nu besluit langere stukken te lopen of juist de etappes in te korten, onthoud: “hike your own hike”. Er is geen verkeerde manier om het Pieterpad te bewandelen; doe vooral wat voor jou het prettigst voelt.

Etappe 12 tot en met 18

Hieronder geef ik een overzicht van etappes in Gelderland

Etappe 12 van Holten naar Laren

Hoewel de etappe van Holten naar Laren begon met een rustiek begin in Holten en ons langs stille plattelandspaden voerde,
werden we ook geconfronteerd met stuk eentonige wegen. Gelukkig bracht de Schipbeek wat verademing en bood het mooie landgoed Verwolde. Lees meer…

Etappe 13 van Laren naar Vorden

Etappe 13 van het Pieterpad biedt een gevarieerde en boeiende wandeling van Laren naar Kasteel Vorden, over een afstand van 14 kilometer. Startend in het rustieke Laren, wandel je langs uitgestrekte velden, historische plekken zoals de voormalige molen van Groot Dochteren, en door bosrijke gebieden met hoogtepunten zoals de Staringkoepel en het Kienveen. Na een tocht door indrukwekkende landgoederen zoals Velhorst en Enzerinck, eindigt de etappe bij het prachtige Kasteel Vorden, waarmee je deze sfeervolle etappe van het Pieterpad afsluit. Lees meer…

Etappe 14 van Vorden naar Zelhem

De route van Kasteel Vorden naar Zelhem biedt een schilderachtige wandeling door de Achterhoek. Vanaf het historische kasteel wandel je door bosrijke gebieden en langs indrukwekkende landgoederen zoals Kieftskamp en Huis ’t Zelle. Onderweg kom je langs interessante bezienswaardigheden zoals een molen in Linde en geniet je van de rust en de natuurlijke schoonheid van het landschap. De tocht eindigt in het levendige dorp Zelhem, waar je de sfeer kunt proeven op een van de gezellige terrassen. Lees meer…

Etappe 15 van Zelhem naar Braamt

Pieterpad Etappe 15 van Zelhem naar Braamt biedt een gevarieerde wandelervaring door het prachtige landschap van de Achterhoek. De etappe begint in Zelhem en leidt je via zandwegen en het indrukwekkende Kasteel Slangenburg naar het platteland, waar je onder andere de A18 oversteekt en de sluis van de Oude IJssel passeert. Onderweg kom je langs schilderachtige plekken zoals de Brunsveldweg met zijn reflecterende waterplas, het markante Heidenhoek-gebouw dat nu een B&B huisvest, en het door de lokale gemeenschap behouden Kolstroeterpad. Culturele stops zoals de rommelmarkt bij De Pokkershutte in IJzevoorde en de historische herberg Het Onland uit 1790 voegen extra charme toe aan de route. Ondanks enkele stukken met asfaltwegen, biedt de etappe voornamelijk rust en schoonheid, met bezienswaardigheden zoals het 17e-eeuwse kerkenpad en het eeuwenoude Landgoed Slangenburg. De wandeling eindigt in het dorpje Braamt, waar je de bus kunt nemen richting Doetinchem voor de terugreis. Lees meer…

Etappe 16 van Braamt naar Millingen aan de Rijn

De etappe van Braamt naar Millingen aan de Rijn biedt een afwisselende wandelervaring door de Achterhoek en het Duitse grensgebied. De route begint in Braamt en voert je door het schilderachtige Bergherbos, waar de uitkijktoren Hulzenberg een adembenemend uitzicht biedt. Vervolgens wandel je door historische en natuurlijke bezienswaardigheden, zoals een gereconstrueerde loopgraaf uit de Eerste Wereldoorlog en het charmante Duitse dorp Hoch-Elten. Na een traject langs de Rijn met zowel asfaltwegen als natuurrijke paden, eindigt de etappe met een overtocht per veer naar Millingen aan de Rijn. Lees meer…

Etappe 17 van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek

De wandeling van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek op het Pieterpad biedt een gevarieerde ervaring van natuur, cultuur en geschiedenis. Je start in Millingen aan de Rijn, met zijn historische Sint-Antonius van Paduakerk en de muurschildering die het belang van wandelen benadrukt. Het pad leidt je langs de grens met Duitsland en het Ooijse Graaf, door het historische dorp Leuth en het Duitse Zyfflich. Na enkele asfaltkilometers wandel je langs het Wylermeer en stijg je naar het Duivelsberg, met zijn steile paden en Romeinse kastanjes. De route volgt ook het pad van Market Garden en biedt een eerbetoon aan de gesneuvelde soldaten op een Canadese begraafplaats. De etappe eindigt in Groesbeek, een dorp met een rijk oorlogsverleden, dat een warm welkom biedt na deze veelzijdige tocht. Lees meer…

Etappe 18 van Groesbeek naar Gennep

Groesbeek, een historisch dorp in Gelderland, weerspiegelt de zware oorlogsjaren van de Tweede Wereldoorlog met talloze monumenten en foto’s langs de straten die herinneren aan de bevrijding. De wandeling begint bij de Sint-Antonius van Paduakerk en voert langs historische locaties zoals het Groesbeekse Bos en het Zevendal, een schilderachtig smeltwaterdal met rijke flora en fauna. De route neemt je door het landgoed Sint-Jansberg, een gebied met een interessante geschiedenis en bijzondere bomen, en verder naar Milsbeek, waar je de graven van geallieerde soldaten kunt bezoeken. De tocht eindigt in Gennep, een stadje dat een charmante stap terug in de tijd biedt, met een adembenemend uitzicht over de Maas en de Niers als afsluiter. Deze etappe biedt een boeiende mix van geschiedenis, natuur en cultuur. Lees meer…

Video

Van de route heb ik een film gemaakt die een beeld geeft van wat er onderweg te zien is. Scroll iets naar beneden voor de video speler.
Mochten er problemen zijn met afspelen, de video is ook op Youtube te vinden.

Andere video’s uit de serie (Pieterpad)

Van Etappe 1 tot en met 7 (Groningen en Drenthe) is een overzichtsblog en video gemaakt
Van Etappe 8 tot en met 12 (Overijssel) is een overzichtsblog en video gemaakt
Van Etappe 12 tot en met 18 (Gelderland) bekijk je nu
Van Etappe 18 tot en met 26 (Limburg) is een overzichtsblog en video gemaakt

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: Pieterpad

Gecategoriseerd in: Gelderland

11 augustus 2024 • Gelderland • 5 min leestijd juni 17, 2026 at 6:35 pm

Pieterpad Etappe 18 van Groesbeek naar Gennep (2024)

Groesbeek, een pittoresk dorpje in de provincie Gelderland, is doordrenkt van geschiedenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag het dorp maandenlang midden in de vuurlinie, en de herinneringen aan deze periode zijn nog steeds voelbaar als je door de straten wandelt. Langs de weg hangen foto’s van de bevrijding en tal van monumenten herinneren aan de oorlog. De Groesbeekse bodem heeft geschiedenis geademd en dat voel je bij elke stap die je zet.

Eerste bus

Vanwege het warme weer had ik voor de eerste bus gekozen, hier zaten nog wat andere reizigers die een nacht waren over gebleven na de vierdaagsefeesten in Nijmegen. Zo spreek ik Gio en Dennis die de nacht op het station hebben doorgebracht en de eerste bus naar huis pakken. Hij vertelde dat hij tijdens het feesten door iemand om te stoten een gesprek had gehad en deze man, die in de rolstoel zit de dansvloer op heeft gereden en naar eigen zeggen de avond van z’n leven heeft bezorgd. Hij had verwacht dat hij de enige was die zo lang was gebleven maar er waren meer mensen die de nacht hadden overgebleven.

Midden in de Vuurlinie

Een van de meest indringende verhalen is dat van James ‘Slim Jim’ Gavin, commandant van de Amerikaanse 82e Luchtlandingsdivisie. Op 17 september 1944 maakte hij een harde landing in de buurt van een klein bosje, vlakbij Groesbeek. Ondanks de verwondingen aan zijn rugwervels ging hij vastberaden de strijd aan. Binnen enkele ogenblikken na de landing van zijn manschappen werden de eerste Duitse krijgsgevangenen gemaakt. Het was een periode van onzekerheid, niet alleen voor de soldaten, maar ook voor de inwoners van Groesbeek, die ooggetuigen waren van de gebeurtenissen die zich ontvouwden in hun dorp. Op 16 september waren onverwachts enkele honderden Duitse soldaten in Groesbeek aangekomen, op de vlucht voor het oprukkende geallieerde leger. Deze gebeurtenissen hebben het dorp voorgoed getekend en maken het tot een plek waar de Tweede Wereldoorlog nog steeds leeft.

Natuurlijke Schoonheid: Het Groesbeekse Bos en Het Zevendal

Maar Groesbeek heeft meer te bieden dan alleen geschiedenis. Terwijl je door het Groesbeekse Bos wandelt, word je omgeven door glooiende velden en majestueuze bomen. Het pad slingert door het bos en leidt je uiteindelijk naar het Zevendal, een schilderachtig smeltwaterdal dat zijn oorsprong vond in de voorlaatste ijstijd. Dit dal, ingeklemd tussen de Sint Jansberg en de Mookerheide, staat bekend als een van de mooiste dalen van Limburg, met zijn langgerekte, bloemrijke velden die de bosranden sieren.

Sint Jansberg

Vanaf het Zevendal beginnen de heuvels. Op de hellingen ontspringen talloze beekjes en langs het pad zie je de sporen van erosie die door het stromende water zijn ontstaan. Ondanks de aanwezigheid van kale dennen, die zijn aangetast door bastkevers, legt Natuurmonumenten uit dat dit een natuurlijk proces is dat bijdraagt aan de ontwikkeling van een gemengd bos.

Cultureel Erfgoed: Landgoed Sint-Jansberg

De Sint Jansberg is niet alleen een natuurgebied, maar ook een landgoed met een rijke geschiedenis. Het landgoed, dat ooit op Duits grondgebied lag, werd in 1917 Nederlands bezit. De villa, die de bijnaam ‘het kasteel’ kreeg vanwege haar imposante proporties, werd tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest. Toch is het landgoed nog steeds een plek van grote historische waarde, met bijzondere bomen zoals de sequoia en lindebomen, en sporen van een oude Romeinse villa die zich ooit in de buurt bevond.

Milsbeek en de Geallieerden

De wandeling voert verder naar Milsbeek, een dorpje dat omringd wordt door de Maas en de Niers. Hier bezoek je de graven van 210 geallieerde soldaten, een stille getuigenis van de harde strijd die hier heeft plaatsgevonden. Het dorp herbergt ook een voormalige boerderij, een prachtig voorbeeld van een krukhuis, dat een rijke geschiedenis met zich meedraagt. In het dorpje woont ook een quizmaster die de eerste quizvraag al op de oude heeft staan: Hoeveel landen beginnen er met een S? Kun je dat uit je hoofd zeggen?

Vergezichten over Twee Rivieren

De tocht wordt afgesloten met een klim naar een uitkijkplatform van waaruit je een adembenemend uitzicht hebt over de Maas en de Niers. In de verte zie je een oud klooster verscholen tussen de bossen en de hoge schoorsteen van een steenfabriek langs de Maas. Het is een moment van rust en reflectie na een wandeling vol historie en natuurpracht.

Gennep: Een Stap Terug in de Tijd

De wandeling eindigt in Gennep, een stadje dat je het gevoel geeft een oude ansichtkaart binnen te stappen. Het charmante plein, omgeven door historische gebouwen, nodigt uit tot een laatste moment van rust voordat je terugkeert naar het heden.

Conclusie

Deze Pieterpad etappe is een reis door de tijd, waar de verhalen van oorlog, natuur en cultuur elkaar ontmoeten en samen een onvergetelijke ervaring creëren. Of je nu geïnteresseerd bent in geschiedenis, natuur of gewoon een mooie wandeling, dit gebied heeft voor ieder wat wils.

← Vorige etappe – Volgende etappe →

In de serie van het Pieterpad gebruik ik de etappe nummers van Wandelnet. In de overzichtsblog vind je een compleet overzicht van de wandelingen uit deze serie.

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: Gennep, Groesbeek, Pieterpad, Wandeling

Gecategoriseerd in: Gelderland

16 juni 2024 • Gelderland • 5 min leestijd juni 16, 2024 at 5:13 pm

IVN Bomenwandeling in Brummen (2024)

Op een mooie zomerdag begon onze IVN bomenwandeling in Brummen, een dorpje aan de IJssel. We verzamelden ons bij het station, waar de groep in tweeën werd gesplitst. Herman en Thijs, beide enthousiaste vrijwillige natuureducatoren, namen ieder een groep onder hun hoede. Wij sloten ons aan bij Herman, die ons met zijn rijke kennis en passie voor bomen zou begeleiden.

De Zomereik: Een zorgwekkend teken

Onze eerste stop was bij een majestueuze zomereik. Herman wees ons op de jonge blaadjes die onderaan de boom groeiden. Dit was volgens hem geen goed teken, omdat het betekende dat de sapstroom niet goed verliep. Een fascinerend, maar zorgwekkend begin van onze wandeling.

De Tulpenboom: Geen Magnolia

Verderop stond een indrukwekkende tulpenboom. Veel mensen verwarren deze met een magnolia, maar Herman legde uit dat het om een andere soort tulpenboom ging. Zijn uitleg maakte duidelijk hoe belangrijk het is om goed naar de details van bomen te kijken.

Amerikaanse Vogelkers: Een Exotische Verhaal

We kwamen ook langs de Amerikaanse vogelkers, een exotische soort die door Staatsbosbeheer was geïntroduceerd om de grond te verbeteren. Deze boom doet het buitengewoon goed in onze streken, mede dankzij vogels die de bessen verspreiden. Door zijn vermogen zich in korte tijd uit te breiden wordt de invasieve soort in vakjargon wel ‘bospest’ genoemd.

De Zilverlinde: Koninklijke Bladeren

Bij de zilverlinde vertelde Herman ons over de mooie zilveren bladeren die deze boom zo bijzonder maken. De boom was door koning Leopold ingevoerd en staat bekend als Acer pseudoplatanus ‘Leopoldii’.

Historisch Hoogtepunt: De Oude of Sint-Pancratiuskerk

Een kort uitstapje naar de geschiedenis bracht ons bij de Oude of Sint-Pancratiuskerk. Herman vertelde dat elke aanbouw aan deze kerk in een andere stijl was uitgevoerd, wat een unieke visuele tijdlijn van architectonische stijlen opleverde.

Anna Paulownaboom: Een Koninklijke Bloei

We stopten ook bij de Anna Paulownaboom (Paulownia tomentosa), oorspronkelijk uit China. Deze boom werd in de 17e eeuw ontdekt door de Duitse botanicus Kaempfer tijdens een reis met een V.O.C. schip. De boom heeft een prachtige bloeiperiode waarin blauw-violette bloemen in trossen groeien. Helaas was de bloei inmiddels voorbij, maar de verhalen eromheen waren evengoed indrukwekkend.

Huize Brunheim: Een Historisch Monument

Onze wandeling bracht ons langs Huize Brunheim, een rijksmonument dat dateert uit 1650. Herman vertelde over de rijke geschiedenis van deze plek, die al in een brief uit 794 werd genoemd als “Brimnum”. In 2004 werd het huis gerestaureerd en heropend door mr. P. van Vollenhoven ter gelegenheid van het 1200-jarig bestaan van Brummen.

Oosterse Karmozijnbes: Oppassen Geblazen

Bij de oosterse karmozijnbes waarschuwde Herman ons om de bessen niet op onze kleding te krijgen, omdat deze hardnekkige vlekken veroorzaken.

Kerspruim: Eetbare Vruchten

De kerspruim, ook wel bekend als kroos of myrobalaan, was een interessante ontdekking. Deze plant uit de rozenfamilie komt van nature voor van de Balkan tot Midden-Azië en wordt in Midden-Europa aangeplant vanwege zijn eetbare vruchten. Mogelijk is de gekweekte pruim een hybride van deze boom.

Jodenpad: Historische Route

Het Jodenpad leidde ons door een stukje geschiedenis van Brummen. Herman vertelde dat er vroeger een Joodse gemeenschap in Brummen was en dat dit pad hen van Bronckhorst naar de synagoge in Brummen leidde.

Ginkgo Biloba: Een Stinkende Verrassing

Onze laatste stop was bij de ginkgo’s aan de Cromhoutstraat. Herman legde uit waarom deze bomen, ondanks hun geur, gekozen worden. De ginkgo is namelijk tweehuizig, met mannelijke en vrouwelijke exemplaren, waarbij alleen de vrouwelijke bomen in de herfst voor stankoverlast zorgen door hun zaden. Helaas bleek dat er per ongeluk ook vrouwelijke ginkgo’s waren geplant, wat jaren later voor een onaangename verrassing zorgde. De gemeente houdt nu extra veegbeurten om de stank te verminderen. Ongeveer 3 weken per jaar hebben de inwoners er last van, dat zal vast niet in de omschrijving bij de Funda advertentie staan.

Onze wandeling door Brummen eindigde met een gevoel van verwondering en waardering voor de rijke flora en geschiedenis van dit gebied. Dankzij Herman’s deskundige uitleg en passie voor de natuur, hebben we een dieper inzicht gekregen in de bomen en hun verhalen. Een aanrader voor iedereen die van natuur en geschiedenis houdt!

Conclusie

De IVN bomenwandeling door Brummen bood een boeiende mix van natuur en geschiedenis, onder leiding van de deskundige natuureducator Herman. Van de zorgwekkende zomereik tot de koninklijke zilverlinde en de historische Anna Paulownaboom, elke boom vertelde zijn eigen verhaal. De rijke flora werd verder aangevuld met interessante stops bij historische locaties zoals de Oude of Sint-Pancratiuskerk en Huize Brunheim. Herman’s passie en kennis maakten de wandeling niet alleen leerzaam maar ook inspirerend, waardoor het een mooie ervaring werd voor de deelnemers.

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: 'Brummen', IVN, Wandeling

Gecategoriseerd in: Gelderland

6 juni 2024 • Gelderland • 5 min leestijd juni 17, 2026 at 6:35 pm

Pieterpad Etappe 17 van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek (2024)

Het Pieterpad, de bekendste langeafstandswandeling van Nederland, neemt je mee door diverse landschappen en langs historische plekken. Etappe 17, van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek, biedt een rijke mix van natuur, cultuur en geschiedenis. Deze 22 kilometer lange wandeling brengt je van het charmante dorp Millingen aan de Rijn, door schilderachtige grensgebieden, vochtige moeraslanden en glooiende heuvels naar het historische Groesbeek.

Startpunt: Millingen aan de Rijn

De wandeling begint in Millingen aan de Rijn, een pittoresk dorp in Gelderland. De Sint-Antonius van Paduakerk, gebouwd tussen 1913 en 1914, is een opvallend monument in het dorp. Deze rooms-katholieke kerk met zijn prachtige architectuur herinnert aan de rijke religieuze geschiedenis van de regio. Een opvallende muurschildering net over de grens met de tekst “Nur wo man zu Fuß war, war man wirklich” (Alleen waar je te voet bent geweest, ben je echt geweest) benadrukt het belang van wandelen en ontdekken.

Lopen langs de grens

Vanuit Millingen aan de Rijn voert het pad je langs de grens met Duitsland. Je passeert het Ooijse Graaf, een gebied dat vroeger een uitgestrekt rietmoeras was. Door kleiwinning en de aanleg van dammen is het gebied deels verdroogd. Flora en fauna hebben hierdoor geleden, maar er zijn plannen om het gebied te herstellen en de terugkeer van rietvogels zoals de roerdomp en grote karekiet mogelijk te maken.

Door het dorp Leuth

Na een stukje door de weilanden kom je aan in het dorp Leuth. Dit kleine dorp, met zijn charmante terpboerderij De Plezenburg uit 1810, ademt geschiedenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde het dorp een rol in de strijd tegen de nazi’s, toen Canadese troepen het overstroomde gebied binnenkwamen om de verwoeste huizen en boerderijen te bevrijden. In de omgeving van het dorp zijn diverse ooievaarsnesten waar jongen worden grootgebracht. Het is altijd een mooi gezicht hoe de ooievaars voor hun kleintjes zorgen.

Het lintdorp Zyfflich

Net voorbij Leuth merk je dat je ongemerkt Duitsland bent binnengewandeld. Uiteraard gelden dan de Duitse regels. Zyfflich, een klein lintdorp, heeft een eeuwenoude geschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd. Tijdens je wandeling zie je mogelijk mensen oefenen voor de Nijmeegse Vierdaagse, wat voor drukte kan zorgen. Met een zware 55-liter rugzak kan dit behoorlijk intens zijn. Toch is het leuk om in de weilanden diverse bloemen te spotten.

Het Rijk van Nijmegen

Na een aantal asfaltkilometers komt er water en heuvels in zicht. Via een schaduwrijk pad steek je het Wylermeer over, een door de mens gemaakt meer. Een bord met de tekst “Laat vriendschap helen wat grenzen delen” herinnert aan de verbondenheid tussen Nederland en Duitsland. Het landschap verandert drastisch als je het Rijk van Nijmegen binnenwandelt, met zijn donkere bossen en steile paden. Binnen korte tijd klim je naar een hoogte van 75 meter boven NAP, omringd door een mooi bos.

Magische Duivelsberg

De Duivelsberg is een bijzondere plek, met zijn hoge heuvels en bronnen. Verschillende wandelroutes, waaronder de uitdagende N70-route, nemen je mee over steile hellingen en door dichte bossen. Je kruist ook het Streekpad Nijmegen, het Romeinse Limespad en het Grote Rivierenpad, wat dit gebied populair maakt voor langeafstandsroutes.

Romeinse kastanjes en vergezichten

Terwijl je door de bossen wandelt, ontdek je kronkelende paadjes die je laten dalen en stijgen, langs gigantische beuken en tamme kastanjes, ooit door de Romeinen aangeplant. De bossen openen zich voor vergezichten over een vredig landschap. Het is een perfecte plek om even pauze te houden en te genieten van de mooie omgeving.

Op het pad van Market Garden

In het laatste deel van de etappe kruis je het pad Market Garden, een route die de bewegingen van de geallieerde troepen tijdens Operatie Market Garden in 1944 volgt. Onderweg kom je langs een Canadese begraafplaats, waar 2600 soldaten begraven liggen die stierven tijdens de bevrijding van Nederland. Dit deel van de wandeling is niet alleen een eerbetoon aan de dappere soldaten, maar ook een historische les over de zware gevechten en de impact van de oorlog op deze regio.

Groesbeek: eindpunt van de etappe

Uiteindelijk bereik je Groesbeek, een dorp dat zwaar getroffen werd in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog. Verspreid door het dorp vind je verschillende informatieborden die je herinneren aan deze tijd. Groesbeek ligt in een schilderachtig dal en biedt een warm welkom na de lange wandeling. Het is het eindpunt van deze etappe.

Conclusie

Etappe 17 van het Pieterpad, van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek, biedt een unieke wandelervaring die je meeneemt door een grensgebied, historische dorpen en door mooie natuurgebieden. Deze etappe combineert de rust van idyllische landschappen met een rijk historisch erfgoed, wat de wandeling niet alleen fysiek uitdagend, maar ook cultureel verrijkend maakt. Groesbeek, het eindpunt van deze etappe.

← Vorige etappe – Volgende etappe →

In de serie van het Pieterpad gebruik ik de etappe nummers van Wandelnet. In de overzichtsblog vind je een compleet overzicht van de wandelingen uit deze serie.

Dit bericht is geschreven door: Dion

Tags: Duivelsberg, Groesbeek, Millingen aan de Rijn, Wandeling

Gecategoriseerd in: Gelderland

13 mei 2024 • Gelderland • 9 min leestijd juni 17, 2026 at 6:35 pm

Pieterpad Etappe 16 van Braamt naar Millingen aan de Rijn (2024)

Deze etappe begint in het Achterhoekse Braamt, je wandelt door de bossen van het Montferland, steekt de grens over om vervolgens bij de Rijn in Lobith uit te komen, waar je nog een stuk langs de dijken loopt om met de veer in Millingen aan de Rijn te arriveren. Het eerste stuk is echt geweldig en bij de Rijn is het meer over asfalt en wordt het wat minder qua wandelplezier

Bergherbos

Vanuit het dorpje Braamt wandel je het Bergherbos in, met de kleuren van net uitgelopen bladeren echt een mooi bos. Deze idyllische omgeving vormt het perfecte decor voor het startpunt van onze reis op Etappe 16 van het Pieterpad. Het pad voert ons dieper het Bergherbos in, waar imposante beuken en kromgegroeide eiken ons gezelschap houden. Het voelt als een wandeling door een sprookjesachtig bos, waarbij de bomen als slapende reuzen de weg naar ons einddoel bewaken. Elk knoestig detail vertelt een verhaal van eeuwenoud bosleven, en elke schaduw verbergt misschien wel een geheim uit lang vervlogen tijden.

Ontmoetingen met de Natuurpracht

Te midden van dit betoverende landschap stuiten we op de kleinschalige akkers, beheerd door Natuurmonumenten op biologische wijze. Hier komen flora en fauna harmonieus samen, met kleurrijke bloemenweides en levendige akkerranden die bruisen van het leven. Het is een uitnodiging om even stil te staan en te genieten van de natuurlijke pracht om ons heen, terwijl we misschien wel een glimp opvangen van een schichtige ree (ik heb ze helaas niet gezien). Het was erg druk met Pieterpad wandelaars, zo werd ik gevraagd om een foto van een groep wandelaars te maken. Ze hebben mij ook nog op de foto gezet.

Hoogtepunt: Uitkijktoren Hulzenberg

Maar het hoogtepunt van deze etappe wacht geduldig op ons: de beklimming naar de uitkijktoren Hulzenberg. Met zijn 104 treden (21 meter) biedt deze toren een adembenemend uitzicht over het uitgestrekte Bergherbos en de omliggende landschappen. De top staat 26,5 meter boven de grond en – met de hoogte van de Hulzenberg meegerekend – maar liefst 108,5 meter boven NAP. Vanaf deze hoogte kunnen we de gouden akkers en idyllische dorpjes in de verte bewonderen, als een levend schilderij dat zich voor ons uitstrekt. Zo zie je onder andere de Rijnbrug bij Emmerik en de kerk van Hoog Elten. Zo werd ik hier ook gevraagd door een familie die het Pieterpad aan het wandelen was om ze op de foto te zetten. Ze gingen eens per jaar een weekend het Pieterpad lopen, hij hoopte voor z’n 75 het pad afgerond te hebben.

De vorm van deze imposante toren is afgeleid van die van een zogenaamde ‘motteburcht’; een middeleeuwse houten verdedigingstoren op een handmatig verhoogde heuvel. Bouwkundige Tony de Haan maakt hiermee een referentie naar de motteburcht. Dit is een middeleeuwse houten verdedigingstoren.

Bijzonder is ook dat al het gebruikte hout, zo’n 75 m², afkomstig is uit het Bergherbos. De constructiebalken zijn van spintvrij douglas. Spintvrij hout is vrij van het zachtere en minder duurzame buitenste deel van de boom, bekend als spint, waardoor het duurzamer en van betere kwaliteit is. Voor de trapleuningen is gekozen voor beukenhout, omdat dit niet snel splintert. De planken aan de buitenzijde zijn van spintvrij Japanse lariks. Deze bekleding is zodanig gemonteerd dat er voldoende luchtcirculatie is om het hout van de constructie goed droog te houden.

De bouw op een locatie als deze stelde bijzondere eisen. Het beton voor de fundering werd door vrachtwagens zo ver mogelijk naar boven gereden en vervolgens opgepompt. De bouw van de toren zelf was voorbereid in de werkplaats, waardoor het gebouw uiteindelijk met behulp van een hijskraan binnen 3 weken stond. Een sterk staaltje vakmanschap, waardoor je het Bergherbos en de wijde omgeving nu op een unieke manier kunt bekijken.

Loopgraaf uit de Eerste Wereldoorlog

Iets uit de route bevindt zich een loopgraaf uit de Eerste Wereldoorlog. Deze reconstructie van een loopgraaf uit de Eerste Wereldoorlog, die moest voorkomen dat tijdens de oorlog een tegenstander neutraal Nederlandse grondgebied doorkruiste. Dit gebied was destijds Duits grondgebied. De Duitsers waren bang voor een aanval en legden daarom op de stuwwal tussen Elten en Beek een verdedigingslinie aan, bestaande uit kilometerslange loopgraven en 84 bunkers.

De loopgraven werden in de eerste oorlogsjaren wel gebruikt door Duitse soldaten, maar er werd nooit gevochten. Na de oorlog werden de bunkers en loopgraven onder toezicht van Franse troepen vernietigd. In 2013 is ongeveer 50 meter van de loopgraaf hersteld in de oorspronkelijke staat. Vanaf hier kunt u zien dat de loopgraaf bestond uit rechte stukken om de vijand te kunnen bespieden en beschieten, met daartussen halfronde delen om te voorkomen dat inslaande granaten of vijandelijke militairen veel slachtoffers konden maken. Loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog hebben een andere vorm.

Zo sprak hier een wat oudere dame die een wandelroute door het gebied volgde en ook even wilde stil staan bij deze imposante plek. Ze moest gelijk denken aan de oorlog in Oekraïne en de spanningen in de wereld.

Dompelen in Duitse Charisma: Hoch-Elten

Na de interessante loopgraaf, vervolgt onze reis zich naar Hoch-Elten, waar je door een Duits bosgebied wandelt. Je steekt de autobahn 3 nog over. Dit is het laatste stukje waar je nog zo hard mag rijden als je zelf wil. In het dorpje staat een mooie oude kerk. De kerk, gesticht in 952 door Wichman IV van Hamaland, onderging verschillende transformaties door de eeuwen heen. Van een complex van drie kerken en kapellen evolueerde het naar een romaanse basiliek rond 1100. Na verwoesting tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd het herbouwd tussen 1670 en 1677 dankzij een schenking van abdis Maria Sophia van Salm-Reifferscheid. De kerk overleefde de opheffing van het rijksstift (specifieke privileges waar ze rechtstreeks verantwoording aflegde aan de Duitse kiezer) in 1811 maar werd zwaar beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog en later gereconstrueerd.

De Wild & Carvium Novum

Dan volgt nog een stuk langs “De Wild” waar je aan de waterkant door de weilanden loopt. We zijn inmiddels weer terug in Nederland. Verderop is een meer “Carvium Novum”. Het 65 hectare grote terrein, voorheen een heuvelachtige uiterwaard van de Rijn met een agrarische bestemming, werd aangeschaft voor zand- en grindwinning, gevolgd door herontwikkeling tot natuurgebied met fietsroutes en recreatieve voorzieningen. Het plan werd begeleid door een groenconsultant. Ontzanding begon in 2012 en eindigen in 2021. Hoewel oorspronkelijke plannen voor een Romeins themapark verworpen werden, is er een stichting opgericht om passende bestemmingen te creëren.

Staatse rivierverdediging

Deze uitkijkheuvel herinnert aan een wachttoren uit de Tachtigjarige Oorlog, gebouwd door Maurits van Oranje om strategische rivieren te beschermen tegen de Spanjaarden. Een sleutelpunt was Schenkenschans, dat de toegang tot de Betuwe en de Waal controleerde.
Wachttoren op het ‘Middel Grint’: In 1637 bewaakten dertien wachttorens de Rijn tussen Lobith en Huissen. Een ervan stond hier vlakbij en waarschuwde met vuur- of rookseinen voor naderende Spanjaarden. De rivieren speelden een cruciale rol in de strijd tegen de Spaanse overheersing.

Lobith

Vroeger leerde je op school dat de Rijn bij Lobith ons land binnen komt. Ruim 2 eeuwen geleden was dat ook zo, maar omdat in de loop der tijd de stroom van de Rijn is veranderd en de grens is verlegd, komt de Rijn sinds 1817 ons land binnen bij Spijk. Tot het dorp Millingen aan de Rijn aan de overkant loopt de landsgrens met Duitsland precies in het midden van de rivier en pas vanaf daar zijn beide oevers van de Rijn Nederlands.

Sinds 1798 beheert Rijkswaterstaat o.a. rijksvaarwegen en -wateren en werkt samen met anderen om ons land te beschermen tegen overstromingen. Vlakbij Lobith bevindt zich het drijvende meetstation voor de kwaliteit van het Rijnwater. Op de Europakade staat een peilhuis (meetstation Lobith’) dat de waterhoogte toont.

Dikste wilg van Nederland

In het gebied vindt je drie imposante wilgen, waarvan de grootste een indrukwekkende stamomtrek heeft van maar liefst 7,87 meter (gemeten op 1,3 meter hoogte), waarmee het de dikste wilg van Nederland is en op de achtste plaats staat in de top 10 van Nederlandse bomen. Deze boom is ongeveer 260 jaar oud. Er staan nog twee van deze dikke wilgen, waarvan er één een omtrek heeft van 6,60 meter (de op één na dikste wilg van Nederland) en één met een omtrek van 5,70 meter. De oudste van deze bomen dateert uit het jaar 1757.

Einde van de etappe: Millingen aan de Rijn

Uiteindelijk brengt het veer ons naar Millingen aan de Rijn. Ik kom net iets voor het hele uur aan dus ik kan gelijk mee met de veerpond naar overkant. In 2024 kost een overtocht 2 euro.

Conclusie

In deze etappe van het Pieterpad ervaren we een rijke variëteit aan landschappen en historische bezienswaardigheden. Van de betoverende bossen van het Bergherbos tot de imposante uitkijktoren Hulzenberg, elk moment biedt een nieuwe ontdekking. Het letterlijke hoogtepunt van deze reis is ongetwijfeld de uitkijktoren, waar we getuige zijn van adembenemende vergezichten over het Bergherbos en de omgeving. Daarnaast ontmoeten we de geschiedenis in de vorm van een gereconstrueerde loopgraaf uit de Eerste Wereldoorlog en ervaren we de charme van het Duitse Hoch-Elten. Ter afsluiting brengt het veer ons naar Millingen aan de Rijn, waar we terugblikken op een reis vol natuurlijke pracht en historische betekenis.

← Vorige etappe – Volgende etappe →

In de serie van het Pieterpad gebruik ik de etappe nummers van Wandelnet. In de overzichtsblog vind je een compleet overzicht van de wandelingen uit deze serie.