De Transcaucasian Trail is een wandelroute voor ervaren bergwandelaars die zich uitstrekt door de betoverende landschappen van de Zuidelijke Kaukasus. In deze tweede etappe doe ik het eerste stuk van de Utviri Pass. In deze serie deel ik mijn ervaringen en geef ik tips voor degenen die deze route willen volgen.
Zemo Marghi
In de buurt van het Kirari Mount Camp heb ik gekampeerd. Naast een mooie weide met mooie bloemen zoals orchideeën en grote ratelaars. De route volgt een bosbouw-weg de berg op. Op een vrij willekeurige plek stond een hek maar hier moet je verder omhoog. Onderweg kom ik nog een oude bulldozer tegen die hier zomaar staat. Uit een aantal dennenbomen groeien slierten met kostmossen, dat is ook wel een bijzonder effect. Je zult op deze dag meer dan 2 km in verticale richting stijgen en je zult je zeker gaan afvragen waarom je ook al weer aan deze wandeling bent begonnen.
Markhi
Ik heb mijn water bijgevuld van de rivier de Markhi. Hier kwam ik nog een Engels stel tegen die ook de Transcaucasian Trail aan het wandelen waren en ook de vorige dag begonnen waren. Ze hadden niet zo veel te vertellen en zijn verder gelopen.
Boomgrens
Voor de boomgrens stonden nog een aantal mooie orchideeën en heb ik nog vlinders gespot. Vanaf de boomgrens had een spectaculair uitzicht over de bergen en kon je echt enorm ver kijken. Ik was zo rond de lunch bij de boomgrens en had nog brood en ham van de reis mee dus dat opgegeten.
De berg op
Volg het rotspad omhoog naar de hut. Na de hut steek je de kleine beek over en ga je verder op het smalle pad richting een grote rots. Bij het wandelbord sla je scherp linksaf en volg je het pad de heuvel op. Dit leidt rond de heuvel naar een paar hutten. Ga er doorheen en sla scherp linksaf om de heuvel te beklimmen naar het brede grasachtige jeep pad.
Vanaf hier wordt het pad gemakkelijker. Het leidt omhoog langs een klein meer en klimt richting een oude hut. Beklim de heuvel vanaf de hut, houd de markeringen op de rotsen in de gaten en volg het GPX-spoor. Wanneer je de bergkam bereikt, zoek je naar de paalmarkering, rood-wit geschilderd. Volg het pad iets naar beneden en langs de met rododendrons bedekte heuvel vanaf de paal.
Water
Het is belangrijk op te merken dat er veel bronnen in de buurt van de pas zijn, maar ongeveer 10 km aan beide kanten van de top van de pas is er niet veel water te vinden. Zorg er dus voor dat je minimaal twee liter water meeneemt, evenals waterzuiveraars of -filters.
Sneeuw en erosie
Deze etappe heeft eind juni stukken sneeuw die nog zijn blijven liggen van afgelopen winter. Ik had mijn Yantrax mee en deze ook gebruikt. Yaktrax zijn sneeuwkettingen voor schoenen die voor iets extra grip in de sneeuw zorgen.
Verderop waren stukken weggespoeld en ook nog in een hoek van 30-45 graden, waar ik overheen moest navigeren. Aan het einde van het stuk groeide nog Rhododendrons die stevig vast zitten. Heb dit stuk zittend gedaan en heb mij er zo overheen verplaatst. Dit was wel een eng stuk om overheen te komen en ik was blij dat ik voorbij was.
Dan volgt er nog een snel stromende beek met aan de rand sneeuw en zand. Hier ben ik ook overheen geklommen en heb met m’n stokken wat reliëf in de sneeuw gehakt voor extra grip.
Tita
Op een vlak stuk voor het hoogste punt van de bergpas bij het riviertje de Tita heb ik mijn tent neergezet. Had nog een hommel in de tent, die heb ik eruit gejaagd. Vlak voor zonsondergang trokken er enorme wolken voor de zon. Dit gaf een dramatisch effect maar je kon niet meer zo ver kijken en de zonsondergang was grijs.
Conclusie
Ondanks de uitdagingen van de erosie en de stukken sneeuw was dit een mooie etappe. De tocht leidde me langs een bosbouw-weg met bijzondere bezienswaardigheden zoals een oude bulldozer en slierten kostmossen aan dennenbomen. In juni trof ik nog sneeuw aan, waarbij mijn Yaktrax sneeuwkettingen goed van pas kwamen. Navigeren over weggespoelde paden was uitdagend, maar de beloning waren de prachtige uitzichten en de prachtige flora zoals Orchideeën en Rhododendrons.
De etappenummers van de Transcaucasian Trail zijn vastgesteld op basis van de afstanden die ik dagelijks heb afgelegd. Aangezien wildkamperen in Georgië is toegestaan, kan de nummering afwijken van een gangbare indeling.
De Transcaucasian Trail is een uitdagende wandelroute die zich uitstrekt door de betoverende landschappen van de Zuidelijke Kaukasus. De trail voert door ongerepte natuur, langs historische dorpen en over ruige bergpassen, waarbij wandelaars worden getrakteerd op adembenemende uitzichten en een rijke biodiversiteit. Deze epische route biedt niet alleen een fysieke uitdaging, maar ook een unieke kans om de culturele diversiteit en de gastvrijheid van de regio te ervaren. In deze serie vertel ik je over mijn ervaringen en geef ik tips mocht je dit ook willen gaan doen. De route is alleen geschikt voor ervaren bergwandelaars.
Vliegen naar Tbilisi
Ik ben naar Tbilisi gevlogen met een directe vlucht vanaf Amsterdam. Georgian Airways biedt vluchten aan naar de hoofdstad (TBS) op maandagochtend, woensdagochtend en zaterdagochtend. Zelf ben ik op woensdag 19 juni gevlogen. Transavia vliegt dezelfde route op woensdagavond en zaterdagavond. Daarnaast zijn er vluchten vanuit Charleroi en Dortmund naar Kutaisi (KUT), dat in het westen van het land ligt. Hierdoor hoef je minder lang te reizen binnen Georgië zelf.
De bus naar het centrum
Vanaf het vliegveld in Tbilisi heb ik bus 337 naar het centrum genomen. Deze bus rijdt van 7 tot 23 uur; de 24-uurs dienstregeling is vanwege corona voor onbepaald tijd opgeschort. Betalen kan met een creditcard door deze voor een scanner in de bus te houden, waarbij er 1,50 GEL of €0,52 van je kaart wordt afgeschreven. Buiten deze tijden kun je gebruikmaken van ‘Yandex Go’ of Bolt voor taxi’s. Taxi’s bij de luchthaven bepalen zelf hun prijs en vragen vaak het dubbele of driedubbele aan buitenlanders. In Georgie hebben Taxi geen meters. Veel hotels en guesthouses bieden ook betaalde shuttles aan.
Munteenheid
Georgie heeft een eigen munt, de Georgische lari, deze munt wordt afgekort als GEL. Je kunt het beste geld bij een geldautomaat van een bank halen. Als vuistregel kun je aannemen dat €1 gelijk staat aan 3 GEL. Het exact bedrag is in juni 2024 €0,345. Het advies om geen gebruik te maken van de vele wisselkantoortjes.
Overnachting
In Tbilisi verbleef ik in het Backstreet Hotel, vlakbij het station. Het was een oké hotel, zonder bijzonderheden in positieve of negatieve zin. De overnachting kostte 65 GEL, wat goedkoop is voor de hoofdstad.
Treinreis Tbilisi naar Zugdidi
Op 20 juni vertrok mijn trein om 08:20 vanaf het hoofdstation van Tbilisi. Passagiers moeten 10 minuten voor vertrek aanwezig zijn. Tickets worden gecontroleerd voordat je de wagon betreedt. Je kunt tickets online kopen bij de TRE (Georgian Railway), vanaf 20 dagen voor vertrek.
De treinreis van Tbilisi naar Zugdidi duurt 6 uur en beslaat 322 km, met een gemiddelde snelheid van 54 km per uur. De trein stopt regelmatig en toetert om werkers en vee te waarschuwen. Er rijdt slechts één trein per dag op dit traject; de nachttrein is wegens corona voor onbepaalde tijd opgeschort.
Ontmoeting tijdens de treinreis
Tijdens de reis ontmoette ik een Zuid-Koreaanse jongen, Justin (Koreaans: Uhm). Hij stapte in Gori in en ging naar Kutaisi. Gori is bekend om het Stalin-museum. Dit is de plaats waar een bedevaartsoord is voor Stalin liefhebbers. Stalin is opgegroeid in deze stad. Er is ook een museum waar ze hem verheerlijken. Enige kritische noot is daar functioneel weggelaten zoals de 9 miljoen tot 20 miljoen doden bijvoorbeeld. Justin had 18 maanden dienstplicht gedaan als luitenant en was in Europa geweest vanwege de F35. Hij reisde nu voor zijn studie en was eerder in Bakoe (Azerbeidzjan) geweest, een moderne stad gefinancierd door olie en gas. Het eerste deel van zijn reis had hij met een vriend afgelegd, maar nu reisde hij solo verder.
Zugdidi
Ik vertrok vroeg uit Zugdidi omdat het niet duidelijk was hoe ik naar Mestia kon reizen. Er rijdt een marshrutka van Zugdidi naar Mestia die ’s ochtends en ’s middags vertrekt. Eind juni vertrok deze tussen 10:00 en 10:30 nadat de bus vol was. Ik vroeg de chauffeur om me in Tobari af te zetten. Twee Duitse stellen, Christy en Tobie, waren ook in de bus maar namen uiteindelijk een taxi naar Mestia vanwege onzekerheid over de bus. De marshrutka kostte 35 GEL, terwijl een taxi 150 GEL kostte, hoewel de prijzen kunnen variëren.
Tijdens de busreis zat ik naast een vrouw uit Korea die niet goed Engels sprak, en tijdens de lunchstop sprak ik met een Deense vrouw die op rondreis was door Georgië. Ze kwam uit Jutland maar vond Denemarken saai. De chauffeur controleerde na de lunchpauze niet of iedereen was ingestapt en vertrok bijna zonder een passagier, maar keerde terug na waarschuwingen van de andere passagiers.
Tobari/Khaishi
In Tobari herinnerde ik de chauffeur eraan dat ik daar wilde uitstappen. Gelukkig wist hij het nog en kon ik beginnen aan mijn tocht. Andere reisverslagen hebben het over Khaishi, dat is het dorp voor Tobari. Er stond een bord dat Mestia 64 km verderop lag en dat je de omgeving niet moest vervuilen met afval.
Van Tobari/Khaishi via Chuberi naar Kvemo Marghi
De eerste 8 km naar het begin van de Transcaucasian Trail wandel je over een grindweg die de dorpjes verbindt met de rest van het land. De dorpjes worden ook wel Chuberi genoemd. Wat opvalt, is dat auto’s hier hard rijden en dat er langs de weg graven zijn. Twee jongens waren verongelukt tijdens een rit in hun BMW, wat te zien was aan de graveringen op het graf. Ook kwam ik een oude Sovjet-truck tegen volgeladen met hout.
EUMM
Ik zag Toyota Landcruisers van de EUMM (EU Monitoring Mission). Na de Russisch-Georgische Oorlog in augustus 2008 stuurde de EU waarnemers naar Georgië om stabiliteit te herstellen en te normaliseren na de crisis. De missie bestaat uit meer dan 200 vakspecialisten die inspecties uitvoeren in heel Georgië, inclusief Zuid-Ossetië en Abchazië. Ze zien toe op de naleving van het zes-punten-staakt-het-vuren-plan en de mensenrechten rond de conflictzones.
GAZ 69 & ZIL 131
Zo zag ik nog een GAZ 69 staan, dit is de Jeep van de Sovjet Unie. Het was een van de eerst off-road auto’s van het land en is geproduceerd tussen 1952 en 1972. Op dezelfde foto staat de ZIL 131, dit is is een militaire vrachtwagen voor algemeen gebruik. In december 1966 kwam het voertuig in productie bij ZIL uit Moskou. Ik denk dat de inwoners niet zo veel met deze voertuigen doen want de banden waren leeg en groeide planten in de auto’s.
Kvemo Marghi
Bij Kvemo Marghi begon de echte route. Eerst moest ik een rivier doorwaden, waarbij mijn sok nat werd. Daarna moest ik een rivier oversteken via een boomstam, wat spannend was maar ik deed het langzaam. Verderop was er een moeilijk vindbare afslag naar boven. Op de heuvel stond een bord en daar moet je uiteindelijk heen. Ik zag een wild zwijn, maar kon geen foto maken. De tocht ging de berg op met uitzicht op het dal. Ik vond een mooie plek om te kamperen en voelde dat de tocht nu echt begonnen was. Ik klom van 679 meter naar 1342 meter hoogte. Vlak bij de plek waar ik gekampeerd heb stond nog een oude trekker, een 60 PK trekker die in 1991 gemaakt is. Hier was nog een weide met orchideeën en de Grote Ratelaar. De dag sloot ik af met een mooie zonsondergang.
Bedreigingen in het gebied
Na wat research over deze valei kwam ik het volgende tegen: Deze vallei wordt momenteel bedreigd door de bouw van de Nenskra waterkrachtcentrale, die grote delen van de vallei zou overstromen (de damwand zou 130 meter hoog moeten worden). Om het feit dat ze van plan zijn grote delen van de vallei te overstromen te compenseren, hebben de auteurs van dit project besloten het meeste water uit de aangrenzende Nakra-vallei (waar ik in etappe 2 naar toe wandel) door een tunnel te leiden. Zoals men kan raden, stuit dit project op sterke tegenstand en is het al flink vertraagd. Bovendien verklaarde de Europese Investeringsbank, die het project zou financieren, vorig jaar dat de Nenskra waterkrachtcentrale niet voldoet aan de internationale normen. Desondanks is het risico op de bouw nog steeds heel reëel.
Conclusie
Mijn reis naar Georgië begon met een directe vlucht naar Tbilisi. Tijdens mijn verblijf in een eenvoudig hotel genoot ik van een boeiende treinreis naar Zugdidi, waar ik diverse reizigers ontmoette. Mijn avontuur ging verder via een marshrutka naar Mestia, met interessante tussenstops en ontmoetingen onderweg. Uiteindelijk bereikte ik Kvemo Marghi, waar ik mijn trekking echt begon. De tocht bood prachtige uitzichten, onverwachte ontmoetingen en de schoonheid van de natuur, wat zorgde voor een mooi begin van mijn bergtocht.
De etappenummers van de Transcaucasian Trail zijn vastgesteld op basis van de afstanden die ik dagelijks heb afgelegd. Aangezien wildkamperen in Georgië is toegestaan, kan de nummering afwijken van een gangbare indeling.
Afgelopen weekend was Deventer op Stelten 2024, het jaarlijkse theaterfestival dat de binnenstad van Deventer omtovert tot een openluchtpodium. Dit evenement staat bekend om zijn indrukwekkende straattheater, waarbij lokale en internationale gezelschappen het publiek betoveren met acrobatiek, dans, humor en mooie voorstellingen.
Cie Bivouac – Lemniscate
Aan het begin regende het nog best hard, waardoor het spannend was of de voorstelling door zou gaan. Gelukkig stopte het net op tijd met regenen. De spreker grapte dat we wat meer droge humor nodig hadden. Op zelfgemaakte schelpen die op en neer kunnen bewegen, manoeuvreren drie artiesten zich. Wat je ziet zijn drie artiesten in en op een klimpaal, glijbaan en andere klautermogelijkheden, met een stok in het midden als contragewicht die kan bewegen. Erg indrukwekkend en een gave voorstelling.
Soka Tira Osoa – Cie Basinga
Het idee van deze voorstelling is om samenwerking te laten zien bij het koorddansen. Het duurt even voordat de voorstelling op gang komt, en ik hoorde achter mij al mensen mopperen dat ze het koord maar keertje moesten spannen. Wat ze doen is het publiek laten helpen om het koord te spannen, waarna een van hen een koorddansvoorstelling geeft. Het is mij niet duidelijk waarom deze voorstelling in de avond is geprogrammeerd, aangezien ze nauwelijks iets met licht of vuur doen. Het was knap om te zien hoe ze op het koord dansten, maar de voorstelling was erg traag. Je zag ook een deel van het publiek al weglopen.
Waterland – Theater Gajes
Als er niets meer is dan water, enkel nog een boot, drijfafval en de hoop op land, hoe overleef je dan? En waarom zou je dat eigenlijk willen? Hoe krijgt het leven opnieuw betekenis op een grote vlakte van enkel water? Waterland is een beeldende, muzikale, ondanks de zwaardere thematiek toch ook humoristische buitenvoorstelling. Het begint met een zwangere vrouw die zich probeert te redden, waarna drie heren haar proberen te helpen. De voorstelling is op z’n tijd best grappig. Helaas houdt de Deventer theatergroep Gajes na 32 jaar op te bestaan.
Underclouds Cie – Inertie
Met een cirkelvormig object dat zich rond beweegt, gaat het oneindig door. Op het Brinkpoortplein, dat ook cirkelvormig is, wordt het object in beweging gebracht door twee koorddansers. Het verhaal wordt verteld met behulp van de zwaartekracht. Het duo zoekt naar balans of juist onbalans. Met een platenspeler wordt er muziek geregeld. Erg knap gedaan en er zit echt beweging in.
Rhizome – Bleu Tenace
In de Lebuïnuskerk was er een stellage neergezet van 6 meter hoog. Volgens de omschrijving zou het blauw tegen de lucht moeten afsteken, maar binnen in de kerk was er weinig lucht te zien. In haar eentje, 6 meter boven de grond, op een sculptuurachtige structuur die ze ‘Un demi-soupir’ (halve zucht) noemt, mengt Fanny Austry de kalmte van luchtacrobatiek.
Mobil & Voorsluis – Echt
Aat Dirks en zijn vrouw Merel Voorsluis spelen een bijzonder komisch stuk waarin van alles misgaat, maar waar je wel heel hard om kunt lachen. Echt is een schaamteloze komedie vol hilariteit en herkenning, omdat samenleven soms wel erg moeilijk is. Het artiestenechtpaar De Magnifico’s wordt gespeeld door Mobil & Voorsluis (Aat Dirks en Merel Voorsluis), die in het echte leven ook getrouwd zijn en artiesten. Erg goed gedaan en echt heel komisch.
Jelicious – High Tea
In de wereld van Jelicious genieten de meubelstukken tijdens hun eigen vormgegeven ceremonie van een kopje verbeelding met een schepje poëzie en een wolkje magie. Theater Jelicious brengt de fantasierijke vormgeving van de kostuums naar Deventer, met prachtige kleurrijke stoffen versierd met borduursels en ontelbaar veel smokwerk en kraaltjes, grotendeels louter handwerk. Het is knap gemaakt, maar er zit geen echt verhaal in; ze wandelen over de Brink.
El Carromato – Big Dancers
De magische combinatie van verlichting en poppenspel creëert een betoverende sfeer. Grote dansers overspoelen de straten met kleur en licht, terwijl ze het publiek meeslepen. Zij bewegen zich over de Brink, en het was leuk om te zien.
Cie Remue Ménage – Le Bal
De verlichte en magische koets, getrokken door een kolossaal paard, komt jouw kant op. Ze hebben een show gemaakt geïnspireerd op La Belle Époque. Wat je ziet is een groot gemaskerd bal op straat. Je waant je echt in een andere tijd. Ze bewegen zich over de brink.
Justice in Motion – Code
Jongeren kunnen tegenwoordig heel makkelijk in contact komen met criminaliteit en (drugs)bendes. Ze lijken hier meer dan ooit vatbaar voor. Hoe is dit mogelijk en wat kan er gebeuren? Dit wordt zichtbaar gemaakt in de spectaculaire voorstelling CODE, met jonge mensen uit Deventer in de hoofdrol. De voorstelling is gebaseerd op waargebeurde verhalen van slachtoffers en daders, en vertelt over de georganiseerde misdaad en haar jonge slachtoffers. CODE is een adembenemende mix van fysiek theater, parkour- en BMX-stunts, live muziek en rap. Op een set geïnspireerd op skateparken laten de atletische performers zien wat er gebeurt met jongeren die in aanraking komen met georganiseerde misdaad. Aan het einde komt ook een jongerenwerker van Raster aan het woord, een organisatie die hulp biedt aan jongeren in dergelijke situaties. De stunts en de verhaallijn waren echt indrukwekkend en boeiend tot het einde.
La Tournoyante – Collapsing Land
In Collapsing Land wordt ons leven voorgesteld als een helling, waarbij het steeds moeilijker is om staande te blijven met een uiteindelijke val als gevolg. Met behulp van magneten op de ijzeren helling bewegen de dansers door het leven. Het lijkt alsof ze dronken zijn onder hun lantaarnpaal, wiebelend in hun schoenen. Ze zoeken naar evenwicht op een hellend vlak, klampen zich vast, klimmen, glijden, rollen, springen en vallen weer neer. Ze steunen op elkaar, raken los, verankeren zich, bewegen, laten los, beklimmen, draaien rond en verwoorden het drama van de instorting en de hoop daartegen te vechten. Deze acrobaten, bergbeklimmers en astronauten bevragen de zwaartekracht. Echt heel knap gedaan met een mooi staaltje techniek.
Conclusie
Deventer op Stelten 2024 was een hoogtepunt is in het culturele jaar van Deventer. Met een breed scala aan voorstellingen, variërend van acrobatiek en koorddansen tot humor en visuele spektakels, wist het festival jong en oud te raken. De bijzondere mix van lokale en internationale artiesten, gecombineerd met de historische charme van de stad, zorgde voor een prachtige editie.
In Uden hebben ze een kloosterwandeling uitgezet door het centrum. Volgens de organisatie is die 10,7 km en volgens de sport heb ik 19 km gewandeld. De route loopt door industrieterrein, historische kloosters, woonwijken en meerder monumentale kapellen en kerken
Begonnen bij het Busstation Uden
We zijn de route begonnen bij het busstation van Uden en voert je via een oranje straat die prachtig versierd is voor het EK. Dit geeft je meteen een levendige indruk van de lokale gemeenschap. Je passeert een moskee en gaat door een industrieterrein voordat je aankomt bij het voormalig Retraitehuis Uden.
Voormalig Retraitehuis Uden
Dit retraitehuis heeft een rijke geschiedenis. De Duitse priester Arnold Janssen stichtte in 1875 het Steyler missiewerk. In 1911 werd een vestiging in Uden opgericht, genaamd St. Willibrord. Hoewel het missiehuis in 1940 door de Duitsers werd opgeblazen, herinnert een kapelletje op het sportpark nog aan deze tijd. Ook de missiezusters hadden hier hun klooster.
Rotonde Lipstadt Singel
Een grappig moment onderweg: terwijl ik een foto maakte van een graafmachine, vertelde een lokale inwoner die voorbij fietste dat de rotonde helaas gesloopt is. Deze opmerking suggereert dat dit ooit een prachtig herkenningspunt in de stad was.
Patrijsweg Uden
Langs deze weg bevindt zich sinds 2010 een klimaatbosje. Hoewel de route hier niet direct doorheen loopt, is het zeker de moeite waard om een kijkje te nemen. Verderop langs de straat kom je ook kalkoenen en ganzen tegen.
Duits Lijntje
Een interessante stop is het “Duits Lijntje”. Dit 101 kilometer lange tracé loopt van Boxtel naar Wesel en werd gebruikt voor het vervoer van post, personen en goederen. Vandaag de dag zijn er nog steeds sporen van deze voormalige spoorlijn te vinden, maar de lijn is niet meer compleet, zoals spoorbiels en groene stroken in het landschap. In Uden herinneren de Andreaskruisen bij de Burenstraat nog aan deze tijd.
Museum Krona
Het museum pronkt met naar eigen zeggen de mooiste tuin van de gemeente, hoewel deze vrij klein is en vooral veel struiken bevat. In de tuin staat een prachtige Kruisbladgentiaan, wat een mooie bloem is.
Vorstenburg 1, Uden
Een belangrijke bezienswaardigheid is het Birgittinessenklooster “Maria Refugie”. Dit klooster omvat onder andere delen van het voormalige kasteel Vorstenborch en heeft een rijke verzameling aan historische kunstwerken en religieuze artefacten, zoals houten beelden en een oud orgel uit 1757.
Sint-Petrus’ Stoel van Antiochiëkerk
De Sint-Petruskerk stamt uit ongeveer 1300, maar werd na een brand in 1886 herbouwd naar ontwerp van Carl Weber. De huidige kerk, ingewijd in 1890, is een prachtig voorbeeld van de neogotische architectuur.
Kruisherenkapel
De Kruisherenkapel, gebouwd in de jaren 1904-1905, is een prachtig gebouw dat deel uitmaakt van een groter kloostercomplex. Het werd opgericht door de kruisheren die zich in de 17e eeuw in Uden vestigden.
Uden War Cemetery
Dit Britse Oorlogskerkhof herdenkt de geallieerde soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. In totaal vonden hier 701 militairen van het Britse Gemenebest en twee Poolse militairen hun laatste rustplaats. Elk jaar worden zij op Remembrance Day, 11 november, herdacht door de Udenaren.
Knekelhuisje
Bij de ingang van de Sint-Petruskerk staat het Knekelhuisje, een gerestaureerd gebouwtje dat ooit diende als tijdelijke opslag voor menselijke resten. Tegenwoordig wordt het gebruikt als museum en herinnert het aan de oude tradities rondom begrafenissen. Binnen vind je een kunstwerk met katoenen kindjes in sigarenkistjes, een eerbetoon aan doodgeboren kinderen die vroeger niet in gewijde grond mochten worden begraven.
Conclusie
Het is een wandeling door de wijken van Uden, langs parken en diverse religieuze gebouwen die in de stad staan, de route is wel aardig en onderweg nog wel verrassende dingen tegengekomen.
Op een mooie zomerdag begon onze IVN bomenwandeling in Brummen, een dorpje aan de IJssel. We verzamelden ons bij het station, waar de groep in tweeën werd gesplitst. Herman en Thijs, beide enthousiaste vrijwillige natuureducatoren, namen ieder een groep onder hun hoede. Wij sloten ons aan bij Herman, die ons met zijn rijke kennis en passie voor bomen zou begeleiden.
De Zomereik: Een zorgwekkend teken
Onze eerste stop was bij een majestueuze zomereik. Herman wees ons op de jonge blaadjes die onderaan de boom groeiden. Dit was volgens hem geen goed teken, omdat het betekende dat de sapstroom niet goed verliep. Een fascinerend, maar zorgwekkend begin van onze wandeling.
De Tulpenboom: Geen Magnolia
Verderop stond een indrukwekkende tulpenboom. Veel mensen verwarren deze met een magnolia, maar Herman legde uit dat het om een andere soort tulpenboom ging. Zijn uitleg maakte duidelijk hoe belangrijk het is om goed naar de details van bomen te kijken.
Amerikaanse Vogelkers: Een Exotische Verhaal
We kwamen ook langs de Amerikaanse vogelkers, een exotische soort die door Staatsbosbeheer was geïntroduceerd om de grond te verbeteren. Deze boom doet het buitengewoon goed in onze streken, mede dankzij vogels die de bessen verspreiden. Door zijn vermogen zich in korte tijd uit te breiden wordt de invasieve soort in vakjargon wel ‘bospest’ genoemd.
De Zilverlinde: Koninklijke Bladeren
Bij de zilverlinde vertelde Herman ons over de mooie zilveren bladeren die deze boom zo bijzonder maken. De boom was door koning Leopold ingevoerd en staat bekend als Acer pseudoplatanus ‘Leopoldii’.
Historisch Hoogtepunt: De Oude of Sint-Pancratiuskerk
Een kort uitstapje naar de geschiedenis bracht ons bij de Oude of Sint-Pancratiuskerk. Herman vertelde dat elke aanbouw aan deze kerk in een andere stijl was uitgevoerd, wat een unieke visuele tijdlijn van architectonische stijlen opleverde.
Anna Paulownaboom: Een Koninklijke Bloei
We stopten ook bij de Anna Paulownaboom (Paulownia tomentosa), oorspronkelijk uit China. Deze boom werd in de 17e eeuw ontdekt door de Duitse botanicus Kaempfer tijdens een reis met een V.O.C. schip. De boom heeft een prachtige bloeiperiode waarin blauw-violette bloemen in trossen groeien. Helaas was de bloei inmiddels voorbij, maar de verhalen eromheen waren evengoed indrukwekkend.
Huize Brunheim: Een Historisch Monument
Onze wandeling bracht ons langs Huize Brunheim, een rijksmonument dat dateert uit 1650. Herman vertelde over de rijke geschiedenis van deze plek, die al in een brief uit 794 werd genoemd als “Brimnum”. In 2004 werd het huis gerestaureerd en heropend door mr. P. van Vollenhoven ter gelegenheid van het 1200-jarig bestaan van Brummen.
Oosterse Karmozijnbes: Oppassen Geblazen
Bij de oosterse karmozijnbes waarschuwde Herman ons om de bessen niet op onze kleding te krijgen, omdat deze hardnekkige vlekken veroorzaken.
Kerspruim: Eetbare Vruchten
De kerspruim, ook wel bekend als kroos of myrobalaan, was een interessante ontdekking. Deze plant uit de rozenfamilie komt van nature voor van de Balkan tot Midden-Azië en wordt in Midden-Europa aangeplant vanwege zijn eetbare vruchten. Mogelijk is de gekweekte pruim een hybride van deze boom.
Jodenpad: Historische Route
Het Jodenpad leidde ons door een stukje geschiedenis van Brummen. Herman vertelde dat er vroeger een Joodse gemeenschap in Brummen was en dat dit pad hen van Bronckhorst naar de synagoge in Brummen leidde.
Ginkgo Biloba: Een Stinkende Verrassing
Onze laatste stop was bij de ginkgo’s aan de Cromhoutstraat. Herman legde uit waarom deze bomen, ondanks hun geur, gekozen worden. De ginkgo is namelijk tweehuizig, met mannelijke en vrouwelijke exemplaren, waarbij alleen de vrouwelijke bomen in de herfst voor stankoverlast zorgen door hun zaden. Helaas bleek dat er per ongeluk ook vrouwelijke ginkgo’s waren geplant, wat jaren later voor een onaangename verrassing zorgde. De gemeente houdt nu extra veegbeurten om de stank te verminderen. Ongeveer 3 weken per jaar hebben de inwoners er last van, dat zal vast niet in de omschrijving bij de Funda advertentie staan.
Onze wandeling door Brummen eindigde met een gevoel van verwondering en waardering voor de rijke flora en geschiedenis van dit gebied. Dankzij Herman’s deskundige uitleg en passie voor de natuur, hebben we een dieper inzicht gekregen in de bomen en hun verhalen. Een aanrader voor iedereen die van natuur en geschiedenis houdt!
Conclusie
De IVN bomenwandeling door Brummen bood een boeiende mix van natuur en geschiedenis, onder leiding van de deskundige natuureducator Herman. Van de zorgwekkende zomereik tot de koninklijke zilverlinde en de historische Anna Paulownaboom, elke boom vertelde zijn eigen verhaal. De rijke flora werd verder aangevuld met interessante stops bij historische locaties zoals de Oude of Sint-Pancratiuskerk en Huize Brunheim. Herman’s passie en kennis maakten de wandeling niet alleen leerzaam maar ook inspirerend, waardoor het een mooie ervaring werd voor de deelnemers.
