Arnhem laat zich meestal bewonderen vanaf straatniveau: de Rijnkade, de Eusebiuskerk, de drukke winkelstraten. Maar onder die straten ligt een heel andere stad verborgen. Tijdens een rondleiding door de Historische Kelders ontdekte ik dat de binnenstad van Arnhem letterlijk op eeuwen geschiedenis is gebouwd.
Een gangenstelsel onder de Rijnstraat
Onder de winkelstraten rond de Rijnstraat liggen tientallen kelders die ooit dienden als opslagruimte voor Hanzekooplieden. Ze stammen uit de dertiende, veertiende en vijftiende eeuw en werden gebruikt om voedsel en handelswaar te bewaren, dankzij de constante, koele temperatuur die zo’n ondergrondse ruimte biedt. Lange tijd lagen deze kelders grotendeels vergeten en ongebruikt, tot de gemeente Arnhem ze begin deze eeuw liet restaureren en met elkaar liet verbinden tot één doorlopend ondergronds netwerk.
De rondleiding
Mijn gids begon eigenlijk niet onder de grond, maar erboven: we liepen eerst door de straten rond het Sint Petersgasthuis, waar de gids vertelde over het verband met het oude havenkwartier en de plek waar ooit de Rijnpoort stond. Pas daarna daalden we af. Eenmaal beneden voel je meteen het verschil in temperatuur en sfeer: smalle gangen, gewelfde plafonds en de geur van oude steen.
Onderweg wees de gids op details die ik anders volledig over het hoofd had gezien: kaarsennissen in de muren, spaarbogen die het gewicht van de constructie verdelen en de karakteristieke kloostermoppen waarmee de kelders zijn opgetrokken. Ook de Hanze kwam uitgebreid aan bod, net als het verhaal van de Slag om Arnhem in 1813, toen de stad door Pruisische en Russische troepen werd bevrijd. Zo vertelde de gids over een kluis die geplunderd was tijdens de slag om Arnhem.
Van kelder naar erfgoedcentrum
De rondleiding eindigde niet zomaar buiten, maar in het erfgoedcentrum in de kelder van Rozet, bereikbaar via een verbindingstunnel. Hier liggen voorwerpen die direct verband houden met de kelders en de middeleeuwse geschiedenis van de stad, waaronder de opvallende kraniersbeker van het gilde der kraniers. Het was een prettige afsluiting: van smalle, donkere gangen naar een overzichtelijke presentatie van waar je net doorheen bent gelopen.
Praktische tips
Wie zelf een rondleiding wil boeken, kan terecht bij Gilde Stadswandeling Arnhem. Op woensdag-, vrijdag- en zaterdagmiddag om 14.00 uur is er een instapwandeling waarvoor je je vaak niet eens vooraf hoeft aan te melden; voor een rondleiding op afspraak boek je via de website van het Gilde. Een volledige rondleiding duurt ongeveer anderhalf uur. Liever op je eigen tempo? De kelders zijn ook zelfstandig te bezoeken, met informatieborden die de geschiedenis uitleggen.
Conclusie, een aanrader voor wie Arnhem beter wil leren kennen
Wat deze rondleiding voor mij zo waardevol maakte, is dat het verleden van Arnhem plotseling heel concreet werd. Je loopt niet alleen door oude kelders, je loopt door eeuwen handel, oorlog en stedelijke ontwikkeling, allemaal verstopt onder de straten waar je dagelijks doorheen fietst. Voor wie verder wil kijken dan de bovengrondse bezienswaardigheden van Arnhem, zijn deze kelders een verrassend rijke en sfeervolle ontdekking.
