Midden in het Noord-Hollandse polderlandschap ligt De Rijp, een oud vissersdorp dat vandaag de dag nog altijd charme en karakter uitstraalt. Met z’n houten gevelhuizen, smalle straatjes en bruggetjes over het water is het een plek waar je de tijd even vergeet.
Gouden Eeuw op het platteland
De Rijp beleefde haar hoogtijdagen in de 17e eeuw, toen het een belangrijk centrum was voor walvisvaart en haringvisserij. Hoewel de zee inmiddels is verdwenen – drooggelegd door de Beemsterpolder – is het rijke verleden nog overal voelbaar. De historische kern is goed bewaard gebleven en staat vol monumentale panden, vaak versierd met gevelstenen die verwijzen naar oude ambachten of scheepvaart.
Een van de blikvangers is het prachtige raadhuis uit 1630, ontworpen door niemand minder dan Jan Leeghwater, de waterbouwkundige die ook betrokken was bij de drooglegging van de Beemster. Het gebouw is nog steeds in gebruik en ligt aan een charmant plein dat aanvoelt als een openluchtmuseum.
Wandelen door geschiedenis
Een wandeling door De Rijp is ontspannen en verrassend. Je loopt over klinkerstraatjes langs houten huizen in groen en grijs, met bloembakken voor de ramen en het water nooit ver uit de buurt. Er zijn kleine bruggetjes, doorkijkjes naar weilanden en overal rust. Geen grote attracties of toeristenmassa’s, maar juist dat maakt het zo authentiek.
In het dorpscentrum vind je een paar leuke cafés en een museum over de geschiedenis van De Rijp, waar onder andere aandacht is voor de walvisvaart, scheepsmodellen en oude gebruiksvoorwerpen.
Goed te combineren
De Rijp is goed bereikbaar met de auto en ligt op zo’n 30 minuten rijden van Amsterdam. Het dorp is ook een prima startpunt voor een fietsroute door de Beemster of langs de Eilandspolder, een vogelrijk natuurgebied dat je per fluisterboot kunt verkennen. In het voorjaar en de zomer is de omgeving extra groen en levendig, maar ook in de herfst en winter heeft De Rijp een schilderachtige rust.
Waarom gaan?
De Rijp is geen bestemming met grote trekpleisters, maar juist een plek voor wie houdt van sfeer, historie en kleinschaligheid.
Conclusie
De Rijp laat zien hoe rijk en rustig het Noord-Hollandse polderlandschap kan zijn.
Op nog geen 20 minuten van Amsterdam ligt de Zaanse Schans – een dorpje dat voelt alsof je een paar eeuwen terug in de tijd stapt. Met werkende molens, houten huisjes en ambachtelijke werkplaatsen is het een plek waar de Nederlandse geschiedenis niet alleen wordt verteld, maar nog dagelijks wordt beleefd.
Van industriegebied tot openluchtmuseum
In de 17e en 18e eeuw was de Zaanstreek een van de eerste industriegebieden ter wereld. Langs de rivier de Zaan stonden honderden molens die olie sloegen, hout zaagden, mosterd maalden en verfstoffen produceerden. Dit maakte de streek een belangrijk centrum voor handel en productie, lang voordat de moderne fabrieken hun intrede deden.
De Zaanse Schans is in de jaren ’60 opgezet om deze geschiedenis te bewaren. Originele gebouwen uit de regio zijn verplaatst naar deze locatie en vormen samen een authentiek dorpsbeeld. De huizen zijn nog in traditionele stijl geschilderd, vaak in groen met witte accenten, en worden deels bewoond of gebruikt voor demonstraties.
Wat kun je verwachten?
Een wandeling over de Zaanse Schans voert je langs verschillende molens die nog steeds in werking zijn. Zo kun je bijvoorbeeld binnenkijken bij een zaagmolen en zien hoe enorme boomstammen in planken worden gezaagd – aangedreven door niets meer dan wind. In een andere molen wordt pigment gemalen voor verf, waarbij de geur van kruiden en oliën je tegemoet komt.
Ook het ambacht is overal zichtbaar. In de klompenmakerij wordt uitgelegd hoe uit een blok hout een stevige klomp ontstaat, met demonstraties die kort en krachtig laten zien hoeveel handwerk er vroeger bij kwam kijken. In de kaasmakerij kun je proeven én leren hoe verschillende kazen tot stand komen, nog altijd volgens traditioneel recept.
Wie wat dieper de geschiedenis in wil duiken, kan terecht in het Zaans Museum. Hier krijg je een breder beeld van de streek, met onder andere een permanente tentoonstelling over Verkade, de beroemde koek- en chocoladefabriek. Oud-machines, verpakkingen en foto’s brengen de industriële bloei van de regio tot leven.
Praktisch en toegankelijk
De Zaanse Schans is nog dit jaar gratis toegankelijk, vanaf 2026 zal er entree worden geheven. Het is op een kwartier lopen van station “Zaandijk Zaanse Schans”. Je kunt vrij door het gebied lopen en is geschikt voor een dagje uit met kinderen of buitenlandse gasten. Er zijn ook rondvaarten mogelijk over de Zaan, waarmee je de molens vanaf het water kunt bekijken.
Conclusie
De Zaanse Schans is geen historisch toneelstuk, maar een plek waar geschiedenis nog leeft. Het combineert educatie met een ontspannen sfeer en laat zien hoe Nederland groot werd met windkracht en vakmanschap.
Een mooie wandeling door het duingebied van Schoorl is de Noordzeeroute. Schoorl is een plaats iets ten oosten van Alkmaar in Noord Holland. Deze wandeling start bij het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer en is 9 kilometer lang. Je volgt de duidelijk aangegeven blauwe pijlen. Zo gaat de wandeling door bos, heide en de duinen. Verder wandel je stukje langs de zee over het strand. Heel leuk dus! Goede schoenen zijn handig want de route is voornamelijk over onverharde paden.
De start van de wandeling
De wandeling start bij het buitencentrum van de Schoorlse duinen. Hier vind je veel informatie over het gebied, toiletten en ook gelijk een restaurant waar je kunt eten en drinken. Verder kun je hier betaald parkeren. Op drukke dagen staat het hier vaak vol, houd hier rekening mee. De route is aan twee kanten aangegeven. Vlak bij het bezoekerscentrum bevind zich de grootste duin van Nederland.
Heideveld
De wandeling start in het bos en wij bezoeken Schoorl op een prachtige herfstmiddag. Het is niet koud en de zon schijnt en het licht valt prachtig tussen de bomen door. Als we het bos uitkomen, dan komen we uit bij een enorm heideveld. De heide is uitgebloeid maar de bomen zijn in de prachtige herfst kleuren. Verderop zien ze een hoge duin met bomen erop en eromheen lekker veel heide. Prachtig om te zien! Daarna lopen we al snel door het losse zand. Hier hebben we uitzicht over de duinen.
Het strand
Via het strand vervolgt de route zich door de duinen. Hier moet je wel goed opletten dat je de pijlen weer terug vindt. Het strand is prachtig en heerlijk. Het stuk over het strand is niet heel lang, maar zorgt voor een leuke afwisseling bij de wandeling. Via de duinen loopt de route weer terug naar het bezoekerscentrum.
Conclusie
Het is een erg mooie route door het bos, heide en duingebied van Schoorl. Het gebied is erg afwisselend en het is mooi dat de route ook nog een stuk over het strand loopt.
Het Trekvogelpad loopt over de Noord-Hollandse veenweiden, door Amsterdam en door het Gooi. In deze film laat ik jullie Noord Holland zien. Ik begin in Bergen aan Zee, loop door het duingebied. Door de oude binnenstad van Alkmaar wandel ik via de Schermer naar ‘De Rijp’. Het dorpje ‘De Rijp’ is een van de mooiste dorpjes van Noord Holland. Via het pontje ‘De Spijkerboor’ wandel ik naar de Beemster en het Wormer- en Jisperveld. De Zaanse Schans zit ook op de route. Het Twiske ligt iets ten westen van Landsmeer en is een prachtig natuurgebied waar ik wandel. Via het Varkenslandpad en Broek in Waterland kom ik uit in Durgerdam. Durgerdam ligt net buiten Amsterdam en aan het IJ. Via het Buiten-IJ en de Diemerzeedijk loop ik naar Metrostation Gaasperpark. Weesp is de volgende plaats op de route en zeker de moeite waard om eens te bezoeken. Om het Naardermeer wandel ik naar Naarden-Bussum. Via de zanderij Crailo, de langste natuurbrug ter wereld wandel ik om Hilversum heen tot de provinciegrens. Van deze route heb ik een film gemaakt die een beeld geeft van wat er onderweg te zien is. Scroll iets naar beneden voor de video speler. Mochten er problemen zijn met afspelen, de video is ook op Youtube te vinden
De losse etappes zijn op de volgende pagina’s te vinden:
In deze etappe van het Trekvogelpad verlaat ik het Hollandse veengebied en veranderd het landschap compleet. Tussen Naarden en Hilversum wandel ik over buitenplaatsen, heidevelden op zand, door bossen en over de langste natuurbrug van Europa. Dit zand is in vroegere tijden door gletsjerijs opgestuwd.
Hamerfort
Deze etappe begint aan de kant van het Naardermeer. Hier hebben ze in 1600 een de karnemelksloot gegeven om turf naar Naarden en Muiden te kunnen vervoeren. Deze waterweg is in 1787 onderdeel van de Hollandse Waterlinie geworden. Er staan hier aan beide kanten twee bunker, links staat leeg en aan de rechterkant zit scouting Erica.
Naardermeer
De eerste kilometers voeren nog langs het randje van het Naardermeer, een mooi gebied met weilanden, een brede vaart boordevol riet, graslanden, schapen en een handvol karakteristieke boerderijen. De meeste boerderijen die ik in dit gebied tegenkwam waren druk aan het verbouwen.
Bantam & Spanderswoud
Na het landschap van weilanden en sloten wandel je Het Gooi binnen. Met een drukke weg als grens loop je het bos in. Het Gooi ligt op de hoge zandgronden. In de prehistorie woonde hier al mensen. Er zijn zelfs resten van bewoning gevonden van 120.000 jaar geleden. Jij bent dus eigenlijk een opvolger van deze oermensen.
Berg van Bantam met Turkse Tent
Op de hoge heuvel stond in 1774 een “Turkse tent”, een exotisch koepeltje waar je thee kon drinken. De thee werd helemaal vanuit landhuis Schaep en Burgh gebracht. Dit landhuis ligt 2,5 kilometer verderop en deze heuvel hoort hierbij. Er was minder bos en het uitzicht reikte tot aan de Zuiderzee. Toen in 1878 Landhuis Bantam gebouwd werd kwam er op de heuvel een stenen waterreservoir met ijzeren windmolen; Het diende voor de waterleiding van landhuis Bantam. De fundamenten zijn er nog. Het landhuis is gesloopt in 1971.
Utrechtse Heuvelrug in zicht
Je stuit op de voorlopers van de Utrechtse Heuvelrug: stuwwallen uit de ijstijd. Dat is klimmen geblazen, want van een halve meter onder NAP in de Ankeveense Plassen gaat het in een paar kilometer naar 24 meter erboven op de Zuiderheide.
Spanderswoud
Op de buitenplaats Spanderswoud zie je een mengelmoes van tuinstijlen. Het Spanderswoud wordt sinds 1980 omgevormd van een houtproductiebos naar een natuurlijk bos. Het Spanderswoud is een van de eerste bossen in Nederland waar deze beheersvorm is toegepast.
Langste natuurbrug ter wereld
Op zanderij Crailo wandel je namelijk over de langste natuurbrug ter wereld. Je wandelt hier over een breed stuk spoor. Je kunt er de toren van Hilversum goed zien. Die brug is aangelegd geheel in dienst van de dieren. Direct na opening door toenmalig koningin Beatrix bleek de brug al een doorslaand succes: gemiddeld staken 10 reeën per dag de brug over. Zo passeren er dagelijks veel wilde dieren.
Bussumerheide & Westerheide
In dit stuk trek je over het grootste heideveld van het Gooi. De Bussummer- en Westerheide is een van de weinige plekken in Nederland waar je gemakkelijk een paar kilometer ver kunt kijken. Het schitterende gebied is ontstaan in de ijstijd en er zijn veel sporen uit de prehistorie en bronstijd te vinden. Zo is er de Aardjesberg op de Westerheide. Dit is een plek waar archeologische vondsten zijn gedaan uit nagenoeg alle tijden. Vooral de vondsten uit de Late Bronstijd en de Vroege IJzertijd zijn voor Nederland uniek. Dit waren vondsten uit circa 1100 tot 700 voor Christus.
De eerste paddenstoel van de ANWB in Nederland
In 1919 werd de eerste paddenstoel door de ANWB geïntroduceerd. Het bestuur koos uiteindelijk voor de paddenstoelvorm. Die paste het beste in de natuurgebieden waar de recreatieve fietspaden doorheen liepen. De eerste paddenstoel, met nummer 1, stond aan het eind van de Zandheuvelweg bij Baarn. Dit gebied was rond die tijd populair voor fietsers, en de ANWB zette zich in om de fietsgebieden te ontsluiten.
Zuiderheide
Het Gooi kent niet alleen bos en weilanden, maar heeft nog een derde troef: uitgestrekte heide. Meer dan 100 jaar geleden werd de heide in stand gehouden door de schaapsherder met zijn kudde. Op een afstand ben ik een schaapsherder tegen gekomen met een flinke kudde. Inmiddels is het weer ook veranderd en is het gaan regenen. De Postweg blijven volgen naar de andere kant van de heide.
Deze etappe eindigt op een afrit van de A27. Deze afslag wordt ook wel afslag Hilversum “De Heidebloem” genoemd. Ik heb er zelf voor gekozen om een deel van etappe 9 erbij te lopen.
Conclusie
De conclusie is dat dit een prachtige etappe is, vanaf Bantam wandel je bijna alleen maar over onverharde paden en door de bos en heide. Ondanks dat je de toren van Hilversum goed kunt zien ben je in de natuur.
Afstand & OV Tip
Etappe 8 en 9a, inclusief aanlooproute vanaf station Naarden Bussum en aanlooproute vanaf de Van Reeneenlaan in Bussum is deze route 25,5 km en deze heb ik gelopen op 9 januari 2022.
