Maastricht is een prachtige stad gelegen in het zuiden van Nederland, in de provincie Limburg. Met haar rijke geschiedenis, prachtige architectuur en charmante sfeer is Maastricht een populaire bestemming voor zowel toeristen als studenten. De stad is bekend vanwege haar prachtige pleinen, historische kerken en de rivier de Maas, die door de stad stroomt. Maastricht heeft ook een bruisend cultureel leven, met talloze festivals, tentoonstellingen en evenementen gedurende het hele jaar.
We waren hier voor een dagje om wat rond te kijken en te genieten van deze prachtige oude binnenstad. Er staat een aantal bijzondere gebouwen
Sint-Servaaskerk
De Sint-Servaaskerk is een van de meest iconische en historische kerken in Maastricht en een belangrijk symbool van de stad. De kerk, heeft een oorsprong terug tot 300 na christus en is ene combinatie van stijlen. Zo heeft een deel een prachtige Romaanse architectuur en herbergt een schat aan religieuze kunstwerken en artefacten. De Sint-Servaaskerk is bevind zich naast het bekend Vrijthof plein. Een nieuwer stuk heeft Gotische en barokke stukken. Zo zijn er in de veertiende en vijftiende eeuw werden de zijbeuken uitgebreid met zijkapellen in Maasgotische stijl.
Onze-Lieve-Vrouwebasiliek & Merodekapel
De Onze-Lieve-Vrouwebasiliek is een van de meest opvallende en prachtige kerken in Maastricht en heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 9e eeuw. Tot de 12e eeuw is de documentatie over de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek zeer beperkt, aangezien het archief van de kerk in de Franse tijd verloren gegaan is. De kerk heeft een indrukwekkende Romaanse en Gotische architectuur en bevat een schat aan religieuze kunst en artefacten, waaronder een bijzonder waardevolle middeleeuwse beeld van de heilige maagd Maria.
Vrijthof
Het plein ligt in de binnenstad van Maastricht. Het plein is vooral bekend vanwege de vele monumenten. Het plein is al onafgebroken in gebruik vanaf de romeinse tijd en dat is vrij uniek voor Nederland. Bekende evenementen die hier plaats vinden zijn Carnaval, de Sint-Servaaskermis (rond 13 mei) en de jaarlijkse openluchtconcerten van André Rieu.
Conclusie
Al met al is het een prachtige oude binnenstad om te bezoeken. Maastricht is een stad vol geschiedenis, cultuur en schoonheid. De stad biedt talloze prachtige plekken om te bezoeken, waaronder de iconische kerken en het Vrijthof. Of je nu op zoek bent naar een culturele ervaring of gewoon wilt genieten van de charmante sfeer, Maastricht heeft voor elk wat wils. Het is een stad die je zeker niet wilt missen.
In deze etappe wandel je door het Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen steek je het Drongelens kanaal over om een stuk door de weilanden naar Nieuwkuijk te wandelen waar deze etappe is afgelopen. Ik zelf heb deze etappe gecombineerd met etappe 4a.
Baardwijkse Overlaat
De Baardwijkse Overlaat is aangelegd in 1766 als waterberging voor overtollig Maaswater en diende tevens als verdedigingselement in de Zuiderwaterlinie. In 1794 brak er echter een dijk door tijdens een poging om te voorkomen dat de Fransen Heusden zouden innemen, wat resulteerde in het ontstaan van een diepe plas genaamd het Nieuwe Wiel. Tegenwoordig heeft de Baardwijkse Overlaat voornamelijk een recreatieve functie en wordt het bezocht door mensen die komen wandelen, fietsen of vissen. Het blijft echter een belangrijk onderdeel van de Nederlandse watergeschiedenis.
Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen
Zo wandelen we door de Loonse en Drunense Duinen. Dit is een groot natuurgebied in Noord-Brabant, dat bekend staat om zijn uitgestrekte zandvlaktes en heidevelden. Het gebied beslaat meer dan 3.500 hectare en trekt jaarlijks veel bezoekers die hier komen genieten van de natuur. Het is ook de thuisbasis van verschillende planten- en diersoorten, waaronder zeldzame insecten en reptielen, en is daarom een belangrijk natuurgebied in Nederland.
Giersbergen
Vanuit het bos loop je zo in de richting van het kleine dorpje Giersbergen. Het dorp is omgeven door prachtige natuur. Daarnaast heeft Giersbergen enkele historische boerderijen waar je tussendoor loopt. Iets verderop bevind zich De Drie Linden, dit is een gezellig restaurant en café. Het is een populaire plek voor zowel lokale bewoners als toeristen die genieten van de combinatie van lekker eten en het prachtige landschap.
De Airborne onderduikers van de Kampina
Op 17 september 1944 landde een Brits zweefvliegtuig bij Drunen nadat de sleepkabel brak. De bemanning en de militaire uitrusting werden achtergelaten toen de Duitsers naderden. De Britse parachutisten slaagden erin om uit handen van de Duitsers te blijven en via schuilplaatsen kwamen ze uiteindelijk op 24 oktober 1944 Boxtel binnen, waar ze werden bevrijd door de Schotse 51e Highland Divisie. Een aantal parachutisten kwamen eerder terecht in ‘s-Hertogenbosch en werden bevrijd door de 53e Welsh Divisie.
Grenspaal Holland en Brabant 1795
Onderweg kom je de Grenspaal 1795 tegen, ook wel bekend als ‘De Markering’. Dit is een historische grenspaal die sinds 2010 op de oude grens staat . De paal diende oorspronkelijk als grensmarkering tussen Holland en Brabant en heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de regio.
De eerste knoppen
De eenstijlige meidoorn is een veel voorkomende struik in Europa die vaak wordt gebruikt voor heggen. Het staat bekend om zijn doornige takken en witte bloemen die in het voorjaar bloeien en later rode bessen produceren. De plant heeft ook een rijke geschiedenis van medicinaal gebruik en wordt nog steeds gebruikt in kruidengeneeskunde.
Nieuwkuijk
Dan komen we aan in Nieuwkuijk. Dit is een dorp in de gemeente Heusden. Het dorp heeft ongeveer 2.000 inwoners. Deze etappe eindigt bij de Emmamolen.
Conclusie
Deze wandelroute door het Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen biedt een mix van natuur en geschiedenis. Je wandelt door het prachtige natuurgebied dat bekend staat om zijn uitgestrekte zandvlaktes en heidevelden. Gelukkig zijn de meeste paden onverhard, alleen het laatste stuk richting Nieuwkuijk is een beetje saai. Onderweg kom je historische grenspalen tegen en loop je door het kleine dorpje Giersbergen. De route eindigt in Nieuwkuijk bij de Emmamolen. Vanwege de bereikbaarheid heb ik deze etappe gecombineerd met etappe 4a.
Afstand & OV Tip:
Etappe 3b is 12,5 km (excl. 3 km aanlooproute aan het begin) en heb ik gelopen op 26 februari 2023 en heb deze gecombineerd met etappe 4a. Het is 3 km op bij bushalte: “Waalwijk, Eikendonklaan” te komen, waar ik deze etappe ben begonnen.
In de serie van Hertogenpad gebruik ik de etappe verdeling van Wandelnet. Zie de overzichtspagina: Hertogenpad voor de andere wandelingen uit deze serie
In deze wandeling die niet is aangegeven maar waar we zelf de route bepaald hebben wandelen van het centrum van Arnhem via Wolfheze naar Ede. De route is 27 kilometer.
Mariendaal
Vanaf station Arnhem wandelen we door de wijk Heijnoord en komen we aan in Mariendaal. Mariendaal is een landgoed in Arnhem, Nederland, prachtige bossen, glooiende heuvels en historische gebouwen heeft. Het landgoed is ontstaan in de 17e eeuw en is sindsdien eigendom geweest van verschillende adellijke families. Het landgoed is toegankelijk voor het publiek. Ook zijn er op het landgoed enkele bijzondere gebouwen te vinden, zoals bijvoorbeeld het landhuis.
Christuskoepel
In 1939 schonk een anonieme weldoenster uit Oosterbeek de Christuskoepel op het landgoed Mariendaal in Arnhem aan Geldersch Landschap & Kasteelen. Zij was geïnspireerd geraakt door een oproep van Koningin Wilhelmina tot morele en geestelijke herbewapening als tegenwicht tegen totalitaire, fascistische en communistische ideologieën. De koepel werd opgeleverd op 9 mei 1940, een dag voor de Duitse inval in Nederland.
Slijpbeek
De Slijpbeek ontspringt op het monumentale landgoed Mariëndaal, een paar honderd meter ten noorden van de spoorbaan Arnhem-Utrecht.
Duiker onder de spoorlijn
De grootste duiker in de spoorlijn Utrecht-Arnhem, oorspronkelijk bedoeld voor de afvoer van hemelwater, werd in september 1944 gebruikt door bewoners uit de omgeving om te schuilen voor het oorlogsgeweld. Op 19 september werd de tunnel gebruikt door Britse en Poolse troepen als verbinding met het terrein ten zuiden van de spoorlijn, om zo met voertuigen en kanonnen hun kameraden in de Wolfhezer- en Bilderbergbossen te bereiken.
Ginkelse Heide
Dan komen we langs de Ginkelse Heide. De Ginkelse Heide is een uitgestrekt heidegebied in de buurt van Ede in Nederland, dat bekend staat om zijn historische betekenis als een landingsplaats voor geallieerde parachutisten tijdens de Slag om Arnhem in de Tweede Wereldoorlog.
Sysselt
De Sysselt is een natuurgebied bij Ede, Nederland, dat bekend staat om zijn gevarieerde landschap met bossen, heidevelden en zandverstuivingen. Het gebied is ongeveer 350 hectare groot en wordt beheerd door het Geldersch Landschap.
Mauritskazerne
De Mauritskazerne is een voormalige militaire kazerne in Ede, gelegen nabij het spoorwegstation Ede-Wageningen. De kazerne werd begin 1900 gebouwd en diende als opleidingscentrum voor infanteristen en later als mobilisatiecomplex aan het begin van de Tweede wereldoorlog.
Conclusie
Het eerste stuk was wel veel over asfalt maar later na Wolfheze werd de weg meer een zandweg. Het was interessant om te zien dat er nog zo veel connectie was met de Tweede Wereldoorlog. Zo wandelde we van het centrum van Arnhem naar Ede, via onder andere het landgoed Mariendaal en de Ginkelse Heide, voert langs diverse historische locaties zoals de Christuskoepel en de Mauritskazerne. Ook worden de prachtige bossen en gevarieerde landschappen van de Sysselt en Slijpbeek bezocht, waarbij de laatste ook een rol speelde tijdens de Tweede Wereldoorlog als schuilplek en verbindingsroute voor troepen.
Vanaf de Efteling wandel je door het natuurgebied De Loonse en Drunense Duinen, langs een voormalige munitiedepot. Deze etappe eindig ik ten hoogte van Waalwijk
Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen
De Loonse en Drunense Duinen. In het centrale deel ligt een grote open stuifzandvlakte, die tot één van de meest uitgestrekte, nog levende stuifzandgebieden van West-Europa behoort. Hier zijn nog stukken waar de wind het zand van de ene plek wegblaast om het vervolgens ergens anders in de luwte weer af te zetten. Dit levende stuifzand is een zeldzaamheid geworden en daarmee ook de bijzondere dieren en planten die er voorkomen. Naast het uitgestrekte stuifzandgebied met zijn bossen, heide en korst- mossteppen, behoren ook het natte en bosrijke natuurgebied De Brand, Landgoed Plantloon en de voormalige landbouwenclave Hengstven tot dit Nationaal Park.
Het ontstaan van een natuurruïne Het zand van De Loonse en Drunense Duinen is hier in de laatste ijstijd door poolwinden in de vorm van een hoge dekzandrug afgezet en was lange tijd door oerbos bedekt. In de veertiende eeuw werd het bos ten behoeve van brandhout en landbouwgrond gekapt. De heidevelden die hier voor in de plaats kwamen werden begraasd door het vee van de boeren. De heide werd geplagd en vermengd met mest gebruikt om de akkers productief te houden. De toch al arme zandbodem van de heide verarmde door die continue afvoer van voedingsstoffen steeds meer, waardoor de heide zich steeds moeilijker kon herstellen. Er ontstonden dode open plekken in de begroeiing en de wind kreeg sinds lange tijd weer vat op het zand. De zandverstuivingen breidden zich steeds verder uit en zijn pas in de negentiende eeuw enigszins beteugeld door grootscheepse bos- aanplanten. Zo kon het stuivende zand de omliggende landbouwgronden geen overlast meer bezorgen. Temidden van de bossen beweegt het zand echter nog altijd
M.A.St.
Nog maar weinig herinnerd zich aan het explosieve verleden hier in het nationaal park. De naam M.A.St. is daarnaast ook niet veel zeggend, maar de geschiedenis heeft wel degelijk de sporen nagelaten.
In de Tweede Wereldoorlog had de Duitse bezetter een groot munitiedepot genaamd MA St Op, tussen 1941 en 1944. Het depot bevond zich op een gebied van 300 hectare, met meer dan 130 munitiebunkers, parkeerplaatsen met camouflage mogelijkheden, een kilometer lange loopgraaf, barakken voor de manschappen, een kantine, een voetbalveld en zelfs een zwembad. Het hele terrein was omheind met een 3 meter hoog prikkeldraadhekwerk.
Tijdens de oorlog mocht Natuurmonumenten het omheinde gebied niet betreden, nadat de Duitsers het overnamen. Boswachter Jan Peijnenburg en directeur Eshuis van Natuurmonumenten probeerden de Duitsers aan te spreken op hun activiteiten die het bos aantastten, maar tevergeefs. Veel over het ontstaan van de MA St is bekend uit de verslagen en brieven die zij schreven over hun waarnemingen.
Het munitiedepot was nodig voor de bommenwerpers en jagers die vanaf vliegveld Gilze-Rijen opstegen. Opslag bij het vliegveld vonden de Duitsers te riskant vanwege de regelmatige bombardementen door de geallieerde troepen. Daarom werd op veilige afstand van het vliegveld een opslagplaats ingericht in de Loonse en Drunense Duinen. De munitie werd via station Waalwijk aangevoerd en met speciale vrachtwagens verder vervoerd.
Een regionale verzetsgroep genaamd de Groep André was actief in het gebied van de Langstraat. Zij maakten in mei 1944 een gedetailleerde schets van de MA St, wat ons een aardig beeld geeft van hoe het complex eruit gezien moet hebben.
Met de landing van de geallieerden in Normandië op 6 juni 1944 kwam de bevrijding steeds dichterbij. De Duitsers bliezen de aftocht, maar niet zonder hun sporen uit te wissen. Dat leidde uiteindelijk tot Dolle Dinsdag op 5 september 1944. Op 3 september waren de oorverdovende ontploffingen te horen van de bombardementen door de geallieerden op vliegveld Gilze-Rijen. Op 4 september waarschuwden de Duitsers de bewoners van Kaatsheuvel dat ze de MA St op zouden blazen. Op 5 september ging het munitiedepot met alle bunkers, barakken, keuken en eetzaal met veel geweld de lucht in. Enorme explosies schokten de omgeving en ruiten braken tot 10km ver. Tegenwoordig is de natuur weer baas in eigen huis en is de MA St opgegaan in het groen.
Kaatsheuvelse IJsbaan
De aanleg van de Kaatsheuvelse IJsbaan gaat terug naar een tijd met meer strenge winters en dus vaker sneeuw en ijs. De plas dateert dan ook uit de vorige eeuw en is midden in de crisisjaren 1929-1940 gegraven. Het Rijk zocht werkverschaffingsprojecten om de vele werklozen – niet altijd vrijwillig – aan het werk te helpen. De gemeente Loon op Zand droeg deze locatie voor om er een ijsbaan aan te leggen. Tijdens de grote depressie kon het de bewoners uit de omgeving wat wintervertier bieden. In 1939 wilde de gemeente er een zwembad van maken maar de oorlog en de aanleg van het munitiecomplex dwarsboomde deze plannen. De Efteling legde in 1952 op eigen terrein een zwembad aan en de betrokkenheid stopt daarna ook met dit project.
Etappe einde
Deze etappe eindig ik iets ten zuiden van Waalwijk om deze een volgende keer te hervatten door het prachtige nationaal park Loonse en Drunense Duinen
Conclusie
Dit gedeelte van de etappe is echt prachtig, je wandelt bijna alleen maar over onverharde wegen. Daarnaast is het verhaal over het munitiecomplex ook erg indrukwekkend. De bossen, heides en zandvlaktes zijn zeker de moeite waard om te bekijken.
Afstand & OV Tip:
Etappe 3a is 7,8 km (excl. 3 km aanlooproute aan het einde) en heb ik gelopen op 4 februari 2023 en heb deze gecombineerd met etappe 2b. Het is 3 km om bij bushalte: “Waalwijk, Eikendonklaan” te komen, waar ik deze etappe ben geëindigd.
In de serie van Hertogenpad gebruik ik de etappe verdeling van Wandelnet. Zie de overzichtspagina: Hertogenpad voor de andere wandelingen uit deze serie
Dit tweede gedeelte van de etappe loopt door het veen gebied het Moerveen en loopt langs het dorpje De Moer, langs de golfbaan de Loonsche Duynen en achter de attractiepark de Efteling langs waar deze etappe eindigt bij de N261.
Moerveen
Achter de Coca-Cola fabriek en Tesla begint een natuurpad dat loopt land het Moerveen. Het is een omvangrijk gebied met bos, heide en vennen. En Schotse Hooglanders. Bij een hek waar ik door moet, staat een waarschuwing dat deze dieren onvoorspelbaar kunnen. De beheerder is er in geslaagd met het Plan Lobelia hier de ongerepte natte heide weer terug te krijgen. Flora en fauna hebben zich hersteld en Schotse Hooglanders zorgen er voor een grotere variatie aan begroeiing. Het heidelandschap wordt kort gehouden door een kudde Schotse Hooglanders. Deze kolossen zorgen ervoor dat het zanderige heidelandschap niet wordt overgenomen door de bossen uit de omgeving.
Huis ter Heide
Het natuurgebied waar je nu doorheen loopt heet Huis ter Heide. Er zijn meerdere plaatsen met deze naam maar ik doel hier op het natuurgebied. Midden in het gebied bevindt zich een karakteristiek wit landhuis uit 1864. Wandel in natuurgebied Huis ter Heide in Brabant naaldbossen en loofbossen afgewisseld met open velden en weidse vennen. Het noordelijk deel van Huis ter Heide was tot ongeveer 1900 heidegebied met grazende schapen. Begin van de twintigste eeuw werd het gebied vol geplant voor de houtproductie – dit was nodig voor de mijnbouw in Limburg. Er wordt nu steeds meer variatie aangebracht in de eentonige dennenbossen en het gebied wordt steeds aantrekkelijker voor vogels en zoogdieren.
Duikse Hoef
Zo wandel je verder en het landschap rond Loon op Zand en Kaatsheuvel wordt gekenmerkt door bossen, heide, akkers en weilanden. Ook zijn er een aantal historische buurtschappen die zijn ontstaan doordat men zich vroeger bijna altijd vestigde op de overgang van hogere gronden in de nabijheid van een beekdal. Een voorbeeld van zo’n buurtschap is de “Duikse Hoef”.
Efteling
Het gebied is gelegen aan de Eftelingsestraat, die zijn naam weer ontleent aan het buurtschap Efteling waarnaar ook het huidige park is vernoemd. In het midden van de negentiende eeuw vond men hier een tiental boerderijen. Kleinschalige landbouw werd afgewisseld met heidevelden. Door de bemesting ontstonden bolle akkers. Houtwallen van eiken werden aangeplant voor beschutting. In de tweede helft van de negentiende eeuw schakelden de boeren over naar het kweken van eikenhakhout, om de schors te verkopen aan de leerlooiersindustrie. De landbouwcrisis aan het eind van de negentiende eeuw leidde er echter toe dat het gehucht geheel verlaten werd.
Einde van de etappe
En zo eindigt de etappe aan de N261 met op de achtergrond de attracties van het pretpark. Vanwege het feit dat de afstanden niet uit kwamen heb ik deze etappe gecombineerd met etappe 3a.
Conclusie
Dit deel van de etappe voert door een gevarieerd landschap, van het Moerveen tot Huis ter Heide, Duikse Hoef en langs de historische achtergrond van de Efteling. Het biedt een inkijkje in de natuurlijke ontwikkelingen en menselijke invloeden in de regio, van het herstel van de heide tot de evolutie van landbouw en bosbouw. De route eindigt bij de N261, met de Efteling als kenmerkende herinnering aan verandering en continuïteit.
Afstand & OV Tip:
Etappe 2b is 11,3 km en heb ik gelopen op 4 februari 2023 en heb deze gecombineerd met etappe 3a. Ik ben begonnen bij Bushalte: “Dongen, Groenvenseweg”
In de serie van Hertogenpad gebruik ik de etappe verdeling van Wandelnet. Zie de overzichtspagina: Hertogenpad voor de andere wandelingen uit deze serie
