Vanuit het bos wandel je naar het centrum van het dorpje Otterlo. Dit is een klein stuk om bij een bushalte (Rotonde) uit te komen. Je wandelt langs een vakantiepark, over stukje heide zo het centrum van Otterlo in.
Arnhemseweg
De vorige etappe eindigt aan de Arnhemseweg, nu is dit niet een plek waar je makkelijk met het openbaar vervoer komt, dus heb ik een deel van etappe 16 erbij gelopen.
Zanding
Aan de overkant van de N310 (Arnhemseweg) wandel je langs een vakantiepark. Iets verderop tref je De Zanding. De Zanding is een prachtig natuurgebied en grenst aan het nationale Park de Hoge Veluwe, met stuwwallen aan de zuidkant. Het gebied bestaat uit heide, zandverstuivingen en bomen. Zo staan er grove dennen en berken.
Otterlo
Via het bos kom je uit in het centrum van het dorpje Otterlo. In het centrum is nog het Nederlands Tegelmuseum te vinden. Deze heeft een enorme verzameling wandtegels en combinatie van tegels die samen een figuur maken, dit worden ook tegeltableaus genoemd.
Conclusie
Dit is een klein stukje dat je er zeker bij kan wandelen, om te zorgen dat je uitkomt met de etappes van het Trekvogelpad. Het gebied De Zanding is mooi, het vakantiepark iets minder mooi en het het dorpje Otterlo heeft een prima centrum.
Van het landelijke gebied rond Ede wandel je nu de Veluwe op. Dit betekend genieten in het grootste natuurgebied van Nederland. Het begint op een landgoed Hoekelum en gaat over de Ginkelse Heide via Planken Wambuis over de Mossel, via een zandverstuiving naar de Arnhemseweg vlak voor Otterlo. Bijna de hele etappe loopt over onverharde wegen een gaat door de natuur.
Kasteel Hoekelum
Vanaf station Ede Wageningen rijdt er een bus naar “Bennekom, Hoekelumse Brinkweg”. Hier kun je uitstappen en het Trekvogelpad vervolgen. De start in Ede, bij Kasteel Hoekelum, is gelijk een lekkere binnenkomer. . Het kasteel dateert uit 1735. Het omliggende park is aangelegd in de populaire 19e eeuwse landschapsstijl, met beken, een prieel en een ijskelder waarin vleermuizen overwinteren. Het kasteel is in gebruik als trouwlocatie en conferentieoord.
Over de A12 en spoorlijn
Iets voorbij het landgoed wandelen we een stuk parallel met de spoorlijn en loop je onder de snelweg door. Ten hoogte van ’t Vospaard steek je de spoorlijn over en kom je uit in de “Voorheen ’t Gemeentebos”.
Hessenroute op de Ginkelse Heide
Op de Ginkelse heide zijn nog sporen te vinden van oude karrensporen. Dit zijn sporen van oude Hessenweg. Hessenwegen zijn oorspronkelijk 17de eeuwse handelswegen die vanuit Duitsland via Ede naar Utrecht en Amersfoort liepen. Ze danken hun naam waarschijnlijk aan handelaren uit Hessen (Midden Duitsland). Met zware wagens brachten zij diverse handelswaar naar Nederland. Door het gewicht trokken diepe wielsporen door de heide. In sommige gevallen werden de brede en zware karren door 6 paarden getrokken.
Airborne Ginkelse Heide
De slag om Arnhem begon zondagmorgen 17 september 1944 met bombardementen, De Britse 1ste luchtlandingsdivisie zou daarna landen in de buurt van Arnhem. Er waren dropzones in Wolfheze, Oosterbeek, Ede en Driel.
Op de Ginkelse Heide lande op 18 september 1944 de 4de Britse parachute brigade. Vanuit het vliegtuig zagen de mannen de heide in brand staan, dit zorgde er niet voor er soldaten weigerden te springen. Ondanks de Duitse tegenstand landen ruim 1900 para’s binnen dropzone Y. (De heide) Het was chaos alom en ze landen midden tussen de Duitse soldaten. Nadien begon de opmars richting Arnhem voor Operation Market Garden. Het was voor de geallieerden en Nederland grotendeels een mislukking doordat de brug in Arnhem over de Rijn niet kon worden ingenomen. Mede hierdoor werd het noorden en westen van Nederland niet bevrijd en kreeg te maken met de hongerwinter (van 1944-45).
Schaapskudde Ginkelse Heide
Aan beide kanten van de heide bevindt zich een schaapskudde: op de Ginkelse heide en de Eder heide. In de schaapskooi op de Ginkelse heide is de kleine kudde gehuisvest. De kooi is een rijksmonument en staat tegenover Restaurant Juffrouw Tok, aan de Verlengde Arnhemseweg (N224). Er is een parkeerplaats aanwezig met friet en ijs van Wien’s hapcorner.
Planken Wambuis
Na de Ginkelse Heide loop je een mooi stuk over een gebied met een bijzondere naam: Planken Wambuis. Het is een afwisselend gebied met heide, stuifzand, grasland en bossen. Zevenhonderd hectare van dit landgoed is rustgebied voor dieren. Nog maar kort geleden zag de Planken Wambuis niet paars van de heide maar groen van het boeren. In 2004 is de laatste boer op de Planken Wambuis gestopt. Op de voormalige landbouwgronden lopen paarden, schotse hooglanders, koeien en schapen.
De Mossel
Midden in het bos staat een boerderij die is omgevormd tot restaurant. “De Mossel” raakt ook betrokken bij het oorlogsgeweld van de Tweede wereldoorlog. In 1944 moet de gehele zuidelijke Veluwezoom evacueren en “De Mossel” is het enigste oord dat nog bewoond mag blijven. Met zo’n 53 evacuees zit het een boerderij met een schuur erg vol. De voormalige reserveofficier Garrit Memelink is ondergedoken in Hoenderloo, omdat hij op 17 september 1944 hoort over de luchtlandingen gaat hij naar De Mossel. Hij kende boer Prangsma en het leek hem goed punt om naar toe gaan. Na een onrustige nacht op de boerderij ziet Garrit vanaf Planken Wambuis de volgende middag de luchtlanding om de Ginkelse Heide. “Uit de eindeloos veel laagvliegende Amerikaanse Dakota’s sprongen tot mijn grote verrassing parachutisten. Niet wetend dat Garrit de grootste luchtoperatie aller tijden te zien kreeg.” Er was een enorme mensenmassa. Het was een kleurijk schouwspel van verschillende soorten parachutes in een gigantische hoeveelheid. Daarna kwam een grote hoeveelheid materieel uit de lucht vallen. Van opvouwbare fietsen, stretchers en motorfietsen.
Mosselse Zand
Vlak voor Otterlo kom je nog langs een stuifzand gebied. Aan het eind van de negentiende eeuw was bijna 80.000 hectare in Nederland stuifzand. Staatsbosbeheer werd opgericht om hier wat aan te doen. Met de inzet van heel veel mankracht is de hele Veluwe volgeplant met boompjes. Op veel plekken sloegen er een aantal aan en kwam uiteindelijke het zand tot rust.
Arnhemseweg, Otterlo
Deze etappe eindigt op een plek op een beetje een willekeurige plek in het bos. Ik heb op de zelfde dag een klein stuk van de volgende etappe erbij gelopen om in het centrum van Otterlo te eindigen. Hier kun je bus 108 richting Apeldoorn of Ede pakken.
Conclusie
Het is genieten in het grootste natuurgebied van Nederland. Het begint op een mooi landgoed, even langs iets snelweg en spoor lopen maar dan ben je ook bij de Ginkelse Heide. Hier leer je meer over Operation Market Garden en de Tweede Wereldoorlog . Door de natuur wandel je via het Mosselse Zand naar Otterlo waar deze etappe op een vrij willekeurige plek eindigt. Het een prachtige etappe door een prachtig natuurgebied.
De etappe heeft drie gezichten. De etappe begint boven op de Grebbeberg. Dan een stuk langs het Valeikanaal en door de Binnenveldse Hooilanden en het laatste stuk over asfaltwegen naar Ede.
Kazemat G18
In de mobilisatieperiode van september 1939 tot mei 1940 werden in Nederland 624 kazematten met een gieten koepel gemaakt en geplaatst. Na de overgave op 15 mei 1940 hadden deze G-kazematten geen militaire betekenis meer en werden vanwege het kostbare pantserstaal in 1941 op grote schaal met behulp van springstof gesloopt en afgevoerd richting Duitse oorlogsindustrie. Ook de 27 G-kazematten die de Grebbeberg werden gesloopt. Vandaag de dag zijn er landelijk nog maar 8 intacte voorbeelden van G-kazematten bekend.
Landgoed Heimerstein
Na de donkere bossen van de Grebbeberg zie je opeens het licht: je wandelt door open gebied langs het Valleikanaal. Net voorbij de Grebbeberg staat een bordje, “Wandelaars Trekvogelpad toegestaan”, geen idee wat ze hier mee bedoelen maar ik mag verder. Dan kom ik een groot landhuis tegen. De oudste vermelding hiervan is uit 1401 en is nu plaats voor een zorginstelling.
Valleikanaal of De Grift
De Valleikanaal werd in 1483 gegraven als Bisschop Davidsgrift, kort samengevat als “De Grift”, om het veen te ontwateren. Daarnaast deed het kanaal dienst voor afvoer van turf dat bij Veenendaal werd gestoken.
Werkverschaffingsproject
In de jaren dertig van de vorige eeuw werd De Grift in het kader van de werkverschaffing verbreed en sindsdien heet het Valleikanaal. Het kanaal loopt van de Nederrijn bij Rhenen naar de Eem in Amersfoort. Het asfaltpad aan dit kanaal is ook populair bij fietsers, al was het op het moment dat ik er liep niet echt druk .
Natuurgebied Binnenveldse Hooilanden
Het Binnenveld is in de Late Middeleeuwen ontgonnen en ingericht, en wordt gekenmerkt door lange rechte wegen en gebruik als weidegrond. Zo voerde “De Kromme Eem” in het verleden het teveel aan water in dit natte veengebied af. Rond 1400 werd veel turf afgegraven en het gebied werd natter en natter. Om het water en de afgegraven turf af te voeren werd in 1473 de Grift, het huidige Valleikanaal, gegraven. De ernaast gelegen Kromme Eem werd gedempt. Inmiddels is het ongevormd als natuurgebied en is de Kromme Eem weer in ere hersteld. Het natuurgebied is een hooiland, waar weidevogels kunnen broeden. Ook voor de biodiversiteit van de flora en fauna is dit gebied van groot belang. In de herfst wordt het gebied gemaaid en het maaisel wordt niet afgevoerd. De waterhuishouding is ook belangrijk in dit gebied. Dit gebied heeft een ‘lange kwel’, dat zijn ondergrondse waterstromen die vanaf de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug het gebied instromen. Dit kwelwater bevat kalk en dat juist de reden dat hier zoveel bijzondere planten groeien.
Binnenwegen tussen het Binnenveld en Ede
Na het hooiland wandel je over een aantal binnenwegen richting Bennekom. Dit is 7 kilometer aan asfalt en loopt tussen de weilanden en boerderijen door.
Bennekom en Ede
Zo spreek in Bennekom een bewoonster die druk aan het vegen is. Ze vroeg zich af wat ik op de foto aan het zetten was. Ik vertelde vol trots dat ik een (Middelste) Bonte specht op de foto gezet heb en een Rietzanger. Ze vertelde dat ze regelmatig bonte en groene spechten in de tuin ziet. Daarnaast wordt ze regelmatig vergezeld door een eekhoorn. Ze dacht dat het dit jaar rustiger was met de eekhoorns omdat er weinig noten waren gevallen. Ik vervolg de route in de richting van Ede. Na de snelweg A12 over gestoken te hebben kom ik aan op het eindpunt aan de Edeseweg.
Conclusie
De Grebbeberg is erg mooi, ik was blij dat ik een specht gespot had en de kazematten waren ook interessant om te zien. Dan is een stuk langs het Valeikanaal, dat wel lekker wegloopt, maar niet bijzonder is. Het stuk over het hooiland is mooi, je hoort de vogels echt heel goed. De 7 kilometer asfalt zijn niet echt bijzonder maar gezien de omgeving is het denk ik de beste optie. Dan wandel je Ede binnen en ben je aan het einde van deze etappe.
Bij de Rijnbrug in Rhenen ga je verder met de route langs de rivier. Hier volg je de rivier tot aan de Grebbeberg. Hier loop je de berg op en de route eindigt bij het Militair Ereveld Grebbeberg.
Grebbeberg
Bij de Grebbeberg in Rhenen, ligt een 52 meter hoge heuvel en stuwwal die de zuidoostelijke punt vormt van de Utrechtse Heuvelrug. Door zijn strategische ligging met zicht op de Nederrijn en op de Betuwe is deze heuvel historisch van groot belang. Verdedigingswal De ringwalburg is een verdedigingswerk dat in de zevende eeuw door mensenhanden is aangebracht op de stuwwal. Op het westelijke uiteinde van de ringwalburg staat een ruïne. Deze woontoren deed ooit dienst als boswachterswoning. Het huis dateert uit 1840 en was tot 1992 in gebruik. Grebbeberg Middeleeuwse Ringwalburg Spectaculair uitzicht Het uitzicht vanaf de Grebbeberg over de Nederrijn en Betuwe is altijd spectaculair geweest. Lange tijd was de Grebbeberg gehoorlijk kaal. Pas na de Tweede Wereldoorlog is hier echt bos gekomen.
De slag om de Grebbeberg
Het is 10 mei 1940 als Duitse troepen de grens oversteken om Nederland te bezetten. De volgende ochtend vroeg komen de troepen aan bij de Grebbelinie tussen Wageningen en Rhenen. Hier barst een felle strijd los om de opmars van de Duitse troepen richting het westen van Nederland te stoppen. De Grebbeberg is belangrijk in de verdediging van Nederland. Voor de versterking van de Grebbelinie worden stukken land onder water gezet. Tussen Wageningen en de Grebbeberg kan dat niet. De Grebbeberg is daarmee de zwakste schakel in de Grebbelinie. De Duitse aanval begint met hevige artilleriebeschietingen. Op 13 mei valt een deel van de Grebbeberg in handen van de vijand. Slechts kleine groepjes Nederlandse soldaten houden zich nog staande. Hun tegenstand maakt echter weinig verschil. Die nacht, van 13 op 14 mei, trekt het Nederlandse leger zich terug. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei is de Nederlandse overgave een feit. De gesneuvelde militairen zijn hier begraven
Openbaar vervoer
De route eindigt op een punt waar je lastig kan komen met het openbaar vervoer en daarom heb ik deze gecombineerd met etappe 14.
Conclusie
De Grebbeberg is een bijzondere plek, waar je wel ver over het rivieren landschap kunt kijken. Je wandelt door de prachtige bossen van de Grebbeberg.
De tweede provincie van het Trekvogelpad heb ik afgerond! In juli ’21 ben ik begonnen met deze lange afstandswandeling die ik in losse etappes loop. Zo ben begonnen in Bergen aan Zee en ben ik via Amsterdam naar Naarden gelopen, dat was de eerste provincie. Bij deze blog zit een een filmpje waar ik over de Utrechts Heuvelrug wandel. Hier wandel ik door de provincie Utrecht van Baarn naar Rhenen aan de Nederrijn.
De Grens van Noord Holland en Utrecht
De blog begint bij de 9de etappe en vat de wandeling samen tot en met etappe 14. Je bent hier bij de afrit A27 Hilversum “De Heidebloem”. Hier begin je al gelijk in de bossen.
Baarn
Door het landgoed Groeneveld wandel je naar Baarn. Voorbij Baarn kom je langs het Bosbad De Vuursche en wandel je door de bossen van de Utrechtse heuvelrug.
Lage Vuursche en Soesterduinen
Onderweg kom je langs het dorp Lage Vuursche. Dit dorp heeft een beschermd dorpsgezicht met wat achttiende- en negentiende-eeuwse huizen. Iets verderop ligt het gebied de Soesterduinen. Dit is een stuifzandgebied. Door het te veel plaggen van heide en overbegrazing verdwenen
Park Vliegbasis Soesterberg
In 1910 werd Soesterberg het eerste vliegveld geopend. Vanaf 1913 is Vliegbasis Soesterberg de bakermat van de Nederlandse militaire luchtvaart. Sinds 2008 is de vliegbasis inactief, en omgedoopt tot nationaal park.
Piramide van Austerlitz
Om een dreigende Engelse invasie te kunnen weerstaan werd hier rond 1800 een enorm kamp opgetuigd door de Fransen. Als eerbetoon aan Napoleon wordt de piramide gebouwd.
Maarn en Doorn
Vlak voor Maarn heb je nog het eeuwenoude heide gebied de: Koeheuvels. Dit bestaat uit een open zandverstuiving, afgewisseld door heideplantjes en jeneverbesstruiken. Het is een restant van een oorspronkelijk veel groter stuifzandgebied met heide waar eeuwenlang schapen graasden.In Huis Doorn heeft de ex Keizer Wilhelm II gewoond. Hij was de laatste keizer van Pruisen
Langbroek
Aan de Langbroekerwetering, staan een groot aantal kastelen en ridderhofsteden
Amerongen en Rhenen
Amerongen is een dorp aan de Nederrijn in het zuidoosten van de provincie Utrecht. Er staat al een kasteel op deze plek vanaf 1286, het huidige kasteel is van 1673. Iets verderop ligt Rhenen. Hier wandel je door de oude stad. Hier staat een relatief grote kerk. De Cunerakerk is 82 meter hoog en is vernoemd naar de gelijknamige relieken, die al eeuwen hier geëerd
Grebbeberg
De Slag om de Grebbeberg is het begin de Tweede Wereldoorlog in Nederland
